امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) فرمودند: هرکه از کارها عبرت گیرد بر درستی آنها آگاه گردد. غررالحکم، جلد 5، صفحه 474، به نقل از آثارالصادقین، آیت‌الله احسان‌بخش.****  لازم است برای بیداری نسل‌های آینده و جلوگیری از غلط‌ نویسی مغرضان، نویسندگان متعهد با دقت تمام به بررسی دقیق تاریخ این نهضت اسلامی بپردازند. امام خمینی(قدس سره)، صحیفه امام، ج 3، ص 434.

مقالات با درج سند

عالم پارسا و مبارز، مرحوم آیت‌الله محمد کفعمی خراسانی


تاریخ انتشار: 29 تير 1398


چکیده
تاریخ مبارزات مردمی در ایران علیه حکومت پهلوی، افراد بسیاری را به خود دیده است که شمار زیادی از این افراد هنوز برای جامعه‌ی ما گمنام هستند. این مقاله نگاهی است به زندگی و مبارزات یکی از شخصیت‌هایی که به رغم نقش فعال در انقلاب اسلامی متأسفانه چندان برای جامعه شناخته شده نیست. آیت‌الله شیخ محمد کفعمی خراسانی  از مبارزین محجور انقلاب است که  در مناطق شرقی کشور نقشی مهمی در شناساندن امام خمینی (ره) و اندیشه‌های ایشان داشت. ایشان در زاهدان مصدر خدمات عمرانی و عام‌المنفعه زیادی بود و میان شیعیان و اهل سنت پیوندهای وحدت آفرینی ایجاد کرد. مقاله‌ی پیش روی نگاهی به زندگی و مبارزات ایشان در دهه‌ی چهل و پنجاه هجری شمسی است.
بدون تردید دامنه‌ی مبارزات آیت‌الله کفعمی خراسانی، گسترده‌تر از آن چیزی است که در گزارش‌های ساواک آمده است. آن مرحوم با کیاست، فراست و زیرکى خاص خود و با رعایت کامل مخفى‌کارى، بسیارى از مجاهدت‌هایش را از دید و حیطه‌ی قدرت اهریمنی مأموران اطلاعاتى و امنیتى رژیم شاه مخفى نگه داشته بود که باید در خاطرات و یادداشت‌های افراد مرتبط و مریدان جستجو کرد.

کلید واژگان: آیت الله کفعمی، زاهدان، انقلاب اسلامی، امام خمینی، ساواک

********

 

دوران کودکی و تحصیلات
آیت‌الله شیخ محمد کفعمی خراسانی در سال 1280 ﻫ. ش در خانواده‌ای روحانی، در محله عیدگاه مشهد مقدس به دنیا آمد.
پدرش، آیت‌الله حاج شیخ رجبعلی محدثی خراسانی1، از معمّرین علمای خراسان و اولین وکیل دعاوی مشهد و مدرس مدرسه‌ی ابدال‌خان و از روحانیونی بود که از راه کشاورزی تأمین معاش می‌کرد و مادرش، زنی متدینه و عالمه2 به شمار می‌آمد که ثمره‌ی ازدواجش با شیخ رجبعلی «محمد» بود.

 

تحصیلات
محمد در کودکی، قرآن را نزد مادر و خاله‌ی فاضله‌اش آموخت و سپس مقدمات صرف و نحو عربی را از محضر پدر فراگرفت.
شیفتگی و علاقه به فراگیری علوم اسلامی موجب شد تا وارد حوزه علمیه‌ی مشهد شود و در نوجوانی به مدرسه‌ی علمیه‌ی ابدال‌خان مشهد3 رفت.
شیخ محمد، در مدرسه‌ی علمیه‌ی ابدال‌خان با جدیت و تلاش شبانه‌روزی به تحصیل مشغول بود و از محضر بزرگواران ادیبی همچون حاج شیخ عبدالجواد ادیب نیشابوری، شیخ محمد تقی ادیب ثانی، حاج محقق قوچانی، مرحوم شمس و میرزا احمد مدرس یزدی و به‌ خصوص آیت‌الله حاج شیخ کاظم دامغانی کسب فیض می‌کرد.

 

هجرت به نجف اشرف
جناب شیخ محمد عزم خود را جزم کرد تا به حوزه‌ی مقدسه‌ی نجف برود لذا به همراه چهار تن از طلبه‌های مدرسه برای ادامه‌ی تحصیل به نجف اشرف عزیمت نمود.
در زمان ورود ایشان به حوزه‌ی مقدسه‌ی نجف، این حوزه از کمترین امکانات برخوردار بود؛ روزانه یک چارک نان بدون هیچ خورشتی برای قوت روزانه به هر یک از طلاب داده می‌شد و چنانچه طلبه‌ای پولی داشت، می‌توانست تخم‌مرغی تهیه و به قوتش اضافه کند.
مادر شیخ محمد، معمولاً از خرج خانه پس‌اندازی ‌کرده و مقداری از آن را برای او می‌فرستاد. وی علاوه بر تلمذ در درس علما، سحرگاهان به زیارت امام و مولایش علی (ع) مشرف می‌شد و به نماز، دعا، تهجّد و شب زنده‌داری مشغول می‌شد و به خودسازی می‌پرداخت.
شیخ محمد، در نجف اشرف نزد اساتید بزرگی نظیر آیت‌الله حاج میرزا باقر زنجانی و آیت‌الله حاج سیدعلی نوری سطوح را به پایان رسانید و دروس خارج فقه و اصول را از محضر آیت‌الله سید ابوتراب عبدالعلی موسوی خوانساری، آیت‌الله میرزا حسن مشکینی و آیت‌الله سید ضیاء‌الدین عراقی فراگرفت و به محضر آیت‌الله العظمی آقا سید ابوالحسن اصفهانی راه یافت و در خدمت ایشان به درجه‌ی اجتهاد نایل آمد.
شیخ محمد کفعمی علاوه بر آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی از مراجع عظام تقلید دیگری همچون آیت‌الله سید محمدهادی میلانی و آیت‌الله سید احمد خوانساری، اجتهادنامه دریافت نمود.

 

بازگشت به وطن
در حین تحصیل در عراق، خبرهای ناگواری از ایران به شیخ محمد می‌رسید. یورش حکومت خودکامه و ظالمانه‌ی رضاخان به روحانیت و دین مبین اسلام، ایجاد محدودیت برای تشکیل مجالس عزاداری سیدالشهداء علیه‌السلام، کشف حجاب و جریان یورش به مسجد گوهرشاد مشهد و خبر تبعید پدرش به روستای باخزر4 و رنج غربت و بالاخره نامه‌های مادر که در آن با اشعار جگرسوز شاعران پارسی و عربی همراه بود، در وی موثر افتاد و تصمیم به بازگشت گرفت. این بود که تصمیم خود را با استاد و مرادش، آیت‌الله آقا سید ابوالحسن اصفهانی در میان گذاشت و اذن مرخصی طلبید. برای استاد، جدا شدن از چنین شاگرد وفاداری مشکل بود، اما درخواست مادر پیر شیخ محمد که مطرح شد، آقا سیدابوالحسن تحت تاثیر عظمت مقام مادر، اجازه‌ی مرخصی داد.
بنابراین در حالی که 7 نفر از علما و مراجع نجف اجتهاد شیخ محمد را تائید کرده بودند، به کشور بازگشت و در این مسیر، مریدان آقا سید ابوالحسن اصفهانی از وی پذیرایی کردند تا این که به موطن خود رسید و مورد استقبال خانواده و علما و مومنین قرار گرفت.
شیخ محمد، زمانی به موطن خود بازگشت که از سه سال قبل، پدرش در تبعید و مادرش نیز در بستر بیماری افتاده بود.

 

هجرت به سیستان و بلوچستان
آیت‌الله کفعمی خراسانی پس از مراجعت به مشهد چند روزی را به زیارت امام رضا (ع) و دیدار اقوام می‌گذراند و پس از آن جهت دیدار پدر و مادر راهی باخزر می‌شود. پس از مدتی اقامت دوباره به مشهد باز‌گشته و مورد توجه اقوام زابلی خود که برای تجارت و زیارت به مشهد مقدس آمده بودند واقع شده و شخصیت وی، نظر آنان را جلب نموده و به شیخ محمد پیشنهاد ازدواج با دختری از خانواده‌ی خود را می‌‌دهند که با جواب مثبت ایشان مواجه می‌شوند.
مدتی بعد شیخ محمد عازم زابل شده و در مسجدی که به همت محمدعلی ذخیره‌داری، برادر همسرش، بنا شده بود به تبلیغ مشغول می‌شود (هم‌اکنون این مسجد به نام «کفعمی» معروف است). پس از مدت کوتاهی مسجدش مورد توجه جوانان و استقبال سایر مردم خونگرم آن دیار قرار گرفته و رونق می‌یابد و مریدان زیادی گِردش جمع و منشأ اثر فراوانی در منطقه می‌شود. مسجد کفعمی، اولین اثر از شیخ محمد است که در سال‌های 25-1324 در زابل بنا نهاد و بعدها توسط اقوام ایشان توسعه یافت و تجدید بنا شد و در حال حاضر توسط خیّرین آن دیار اداره می‌شود.

 

عزیمت به زاهدان
پس از این مدت، بزرگان زاهدان و به ویژه یزدی‌های مقیم زاهدان با توجه به شناختی که از شیخ محمد پیدا کرده بودند، از ایشان دعوت کردند تا به زاهدان برود.
آیت‌الله کفعمی در سال 1325 شمسی به زاهدان سفر کرده و از نزدیک وضع مردم آن دیار را مشاهده نمود و آن جا بود که به غربت و استضعاف شیعیان پی برد. مؤمنین زاهدان نیز به محضر وی رسیده و از ایشان دعوت کردند که به زاهدان بیاید. شیخ محمد با وجود پیوند سخت عاطفی که با مردم زابل پیدا کرده بود، در برابر خود وظیفه ‌سنگین‌تری را ‌احساس کرد و عاقبت دل به دریا زده به همراه خانواده راهی زاهدان شد و در آن جا رحل اقامت ‌افکنده و به رتق و فتق امور دینی مردم پرداخت. وی فعالیت بسیار گسترده و پردامنه‌ای را در زاهدان آغاز کرد و با درک موقعیت آن جا با وجود ادیان و فرقه‌های مختلف مسیحی، زرتشتی، بودایی و سیک، وحدت شیعه و سنی و دیگر مذاهب اسلامی را سرلوحه‌ی برنامه‌ی سیاسی خود قرار داد و با دقت و ظرافتی خاص برنامه‌ریزی کرد تا برای رشد فرهنگ اسلامی، بستری آرام و مناسب فراهم شود.

 

سیل زاهدان
در سال 1328ش، سیلی ویرانگر زاهدان را در نوردید و بسیاری را بی‌خانمان کرد. آیت‌الله کفعمی ستاد کمک‌رسانی تشکیل داده و به کمک سیل‌زدگان شتافت. وی کودکانی را که خانواده‌ی خود را از دست داده بودند، شناسایی کرده و دارالایتامی تشکیل داد و از آن‌ها نگهداری و سرپرستی نمود و با فراهم کردن زمینه تحصیل و کارآموزی به زندگی آنان سر و سامان بخشید و بسیاری از آن‌ها جذب کار و تحصیلات عالیه شدند. برای خانواده‌های سیل‌زده نیز مقرری تعیین کرد.

 

خشکسالی در سیستان و بلوچستان
در سال‌های 50 – 1349، آب هیرمند از جریان بازماند و دریاچه‌ی هامون خشک شد. مردم آن سامان به طرز وحشتناکی دچار بی‌آبی و خشکسالی شده و گروه گروه از آن دیار به گرگان و ترکمن‌صحرا و سرخس و دیگر بلاد مهاجرت ‌‌کردند. فقر و گرسنگی و تشنگی بیداد می‌کرد و سرتاسر زابل در خشکسالی و تشنگی و گرسنگی، جان انسان‌ها را می‌سوزاند و به کام مرگ می‌کشید. آیت‌الله کفعمی با کهولت سن و کسالتی که داشت، همراه با یکی از یارانش بر موتورسیکلت سوار می‌شد و جهت کسب اطلاع از وضعیت مردم به دورترین روستاها روان می‌شد و به منظور کمک رسانی از محروم‌ترین روستاها شروع می‌کرد.
مأموران ساواک یکی از این کمک‌رسانی‌ها را چنین گزارش می‌کنند:
«آقای حاج شیخ محمد کفعمی خراسانی پیشنماز اهل تشیع زاهدان به اتفاق آقای محلاتی و چند نفر دیگر از روحانیون در حدود 15000 ریال وجوه شرعیه را با نظر حاج محمد تقی طباطبائی ساکن زابل در قراء ورمال – سدکی – چلنگ – کوه خواجه – ادیمی و زهک توزیع و به هر نفر مبلغ یک صد ریال پرداخت نموده‌اند.»5
کار به جایی رسید که ایشان ستاد کمک‌رسانی تشکیل دادند و به وسیله‌ی نامه، تلگراف و تلفن به آیات عظام و مراجع تقلید در نجف اشرف، قم، تهران و مشهد وضعیت تأسف‌بار و نابسامان مردم سیستان را اطلاع داده و درخواست کمک و یاری نمودند.

 

خدمت به محرومین
آیت‌الله کفعمی اصلاح امور و خدمت به محرومین را وجهه‌ی همت خویش قرار داده و در این راه از هیچ کوششی فروگذار نمی‌کرد و تقرب به خداوند متعال را در خدمت به مردم می‌جست. برای همین در منزلش به روی همه باز بود و هر روز تا پاسی از شب با مردم بود و با صبر و حوصله به درددل‌هایشان گوش می‌داد و در رفع مشکلات و گرفتاری مردم می‌کوشید.
از محل رد مظالم و زکات و کمک‌های مردمی، مایحتاج نیازمندان را در کیسه‌های مخصوص به میزان نیاز افراد (در 4 اندازه‌ی متفاوت) تهیه کرده و شب‌ها به در منزل آنها می‌برد و پشت در گذاشته و پس از در زدن، محل را ترک می‌کرد که مبادا شناسایی شود و افراد خجالت بکشند. به بعضی افراد نیز به صورت ماهیانه کمک نقدی می‌کرد.
ایشان درآمد حاصل از منابر و سخنرانی در منازل مریدانش را نیز دو قسمت می‌کرد؛ نیمی را برای خود و نیمی دیگر را برای محرومان اختصاص می‌داد. وی بسیار رئوف و مهربان بود و لحظه‌ای از یاد مردم محروم و ستمدیده‌ی سیستان و بلوچستان غافل نمی‌ماند، به طوری که حتی برخی مواقع از سختی وضعیت معیشت مردم به گریه می‌افتاد.

 

مبارزه با فرقه‌ی ضاله‌ی بهائیت
همان‌طور که بیان شد، زاهدان شهری جوان و نوپا و با ترکیب جمعیتی نامتجانس، تشکیل شده از مهاجرین شهرها و روستاهای دور و نزدیک بود که شهروندان ضمن عدم شناخت نسبت به همدیگر، انسجام کاملی نداشتند و لذا مأمنی برای گروه‌ها و دسته‌های غیرقابل پذیرش شهرهای دیگر بود. به همین جهت بهائی‌ها که در دیگر شهر‌ها شناخته شده و از جوامع رانده شده بودند، این شهر را برای زندگی و تبلیغات خود بهترین مکان یافتند. مسلمین و خاصه مؤمنین، خطر حضور این فرقه‌ی ضاله را کاملاً احساس کرده و با آن به مبارزه برخاسته بودند. عده‌ای روش‌های تندی را پیشه کرده به مجالس و محافل بهائی‌ها حمله می‌کردند و با برخوردهایی شدید و غیرمنطقی، آنها را به برخوردهای متقابل تحریک می‌کردند که خود موجب مظلوم‌نمایی و اتحاد و جذب افراد بیشتری برای آنها می‌شد که ناخواسته ترویج این فرقه را به دنبال داشت.
 آیت‌الله کفعمی خراسانی با این روش‌ها مخالف بود و همین موضوع باعث انتقاد گروه‌های تندرو می‌شد که برخی از آنها پا را فراتر نهاده و با ایشان از در مخالفت بر‌می‌خاستند. وی معتقد بود که برخوردهای تند، بهائی‌ها را از عقاید خود برنمی‌گرداند، بلکه باعث مظلوم‌نمایی آنها و جذب جوانان بی‌انگیزه به طرف آنها می‌شود.
ایشان با ایجاد شناخت در جوانان و قشر آسیب‌پذیر، آنها را در مقابل وسوسه‌های تشکیلات بهائیت و مبلغین آن که ناجوانمردانه در کمین جوانان نشسته بودند، واکسینه می‌کرد و در پی همین روش، واعظی به نام (خلیل‌الواعظین) را به زاهدان دعوت کرد. این واعظ چنان مورد توجه قرار گرفت که همه‌ی جوانان مجذوب وی شدند. او سخن می‌گفت و روشنگری می‌کرد و ساختگی بودن بهائیت به دست استعمارگران را برای مردم روشن می‌نمود. دستگاه‌های اطلاعاتی رژیم که به طور نامحسوس در حمایت از فرقه مزبور مأموریت داشتند، دسیسه‌ای ساختند تا این واعظ را که در وعظ و خطابه بسیار توانمند بود، بترسانند و از زاهدان فراری دهند. از این رو یکی از باج‌گیران عربده‌کش را اجیر کرده و در مسیر آیت‌الله کفعمی خراسانی که همراه با واعظ یادشده جهت صرف افطار عازم مجلس افطاری بودند، قرار دادند. باج‌گیر مزبور با حمله به صف مؤمنین، عربده‌کشان چاقویی را به سمت آقا روانه داشت که یکی از مریدان ایشان با عصایش بر سر او کوبید و او را نقش بر زمین کرد و خود از نیش چاقوی وی زخمی شد. خلیل‌الواعظین را از معرکه خارج و آقا را در میان گرفتند تا آسیبی به ایشان نرسد. با زمین خوردن ضارب، مردم بر سر او ریختند و کتف‌بسته به کلانتری بردند و در اختیار قانون قرار دادند. شهربانی نیز برای تطهیر مأمورین اطلاعاتی، چند روزی او را محبوس کرد.
در پی این حادثه عده‌ای از جوانان تندرو به محفل بهائی‌ها ریخته و خسارات زیادی به آنها وارد کرده، امنیت را بر آنها دشوار ساختند که این خود موجب مخفی‌تر شدن فعالیت‌های آنها شد.
آیت‌الله کفعمی در سال 1337 به مبارزه‌ی علنی با شرکت‌‌های وابسته به این فرقه‌ی ضاله که در واقع شاهرگ‌های اقتصادی آنها بود پرداخت:
«در تاریخ 11 / 3 / 37 اطلاعیه واصل گردیده که آقای کفعمی تابلو تبلیغات پپسی کولا را از درب مغازه‌ها پایین آورده و پاره کرده است و دستور منع فروش به فروشندگان صادر و ایجاد نارضایتی اهالی را فراهم نموده و اضافه نموده چون پپسی کولا به وسیله بهائی‌ها تهیه و مبلغی از فروش آن به مصرف تبلیغ دین بهائی می‌رسد خوب نیست.»
بعدها تعداد زیادی از افراد فرقه‌های مختلف از جمله افراد مسیحی و در چند نوبت افرادی از فرقه‌ی ضاله‌ی بهائیت، به دست مبارک ایشان به اسلام گرویدند:
«در تاریخ 15 / 05 / 57 در مسجد جامع یک نفر مهندس مسیحی نزد شیخ کفعمی مسلمان گردید و عکسی از آنها گرفته شد.»6

 

فعالیت‌های سیاسی
آیت‌الله کفعمی، در جریان ملی شدن صنعت نفت با آیت‌الله سید ابوالقاسم کاشانی ارتباطی صمیمانه‌ برقرار کرد و در جریان انتخابات دوره‌ی هفدهم مجلس شورای ملی، میزبان نماینده‌ی مخصوص ایشان بود و با یکدیگر فعالیت‌های تبلیغی را در زاهدان رهبری می‌کردند.
اسناد پرونده، حکایت از دعوت ایشان از روحانیون مبارز برای روشنگری با تشکیلات‌ ساخته و پرداخته‌ی دولت‌های استعمارگر نظیر بهائیت و وهابیت دارد که موجب درگیری‌هایی بین ایشان و مأموران رِِِژیم شاه شده است.
در خردادماه سال 1332، فردی در حالت مستی به ایشان توهین می‌کند که تحت حمایت مأموران رِِژیم قرار می‌گیرد. آیت‌الله کفعمی به همراه مردم و روحانیت شهر زاهدان، خواستار تأدیب فرد خلافکار می‌شوند که در این حالت، رئیس دژبان با جمعی از نظامیان برای تهدید آیت‌الله کفعمی وارد مسجد شده و اوضاع و احوال شهر به هم می‌ریزند
روحانیت مشهد از اقدامات آیت‌الله کفعمی اعلام حمایت کرده و اعلامیه‌ای با امضای روحانیون و اصناف مشهد مقدس منتشر می‌شود:
«چنانچه سریعاً رفع نگرانی و اهانت از مقام شامخ روحانیت به عمل نیاید دسته‌جات مذهبی خراسان از هرگونه اقدام و فداکاری دریغ نخواهند کرد. در خاتمه از همت عالی و بذل مجاهدت مسلمانان غیور زاهدان که در این چند روزه کاملا  از مقامات دینی پشتیبانی کرده و آثار ایمان خود را بروز داشته‌اند، سپاسگذار و امیدواریم در این راه مقدس ثابت قدم بوده خدمات شایسته آن‌ها به دین مبین اسلام مورد قبول خداوند قادر منان واقع شود.»7
سرانجام پس از اقدامات آیت‌الله کفعمی، رئیس دژبان عزل و در میدان شهر بر توهین کننده حد شرعی جاری و وی را تبعید می‌نمایند:
«آقای کفعمی نتیجه مذاکرات با آن جناب را مبنی بر این که ساعت 16  امروز حسن را در چهار راه عمومی شلاق زده و او را از این شهرستان تبعید می‌نمایند و سروان قهرمان نیز از شغلش بر کنار گشته، بیان و سپس اظهارات آقای کفعمی را آقای فرماندار زاهدان نیز تأیید و اهالی با نظم و آرامش کامل به منازل خود رفتند.»
تسلط ایشان در مباحث اسلامی موجب شد که سازمان رادیو مجبور شود از وجود این عالم بزرگ برای تهیه‌ی برنامه‌های مذهبی استفاده کند. ساواک سیستان و بلوچستان به مرکز چنین گزارش می‌کند:
«به استحضار می‌رساند که چون برای استفاده در برنامه‌های مذهبی رادیوی زاهدان نامبرده منحصر به فرد می‌باشد و از طرفی سخنرانی‌های وی قبلا در نوار ضبط و مورد بررسی رئیس انتشارات قرار گرفته و سپس منتشر می‌گردد، در صورت موافقت نامبرده را احضار و به وی تذکرات لازم در مورد اعمال و رفتاری که سابقاً مرتکب بوده است داده شود که متوجه باشد ساواک به جزئیات زندگانی او وارد است و اگر با انتصاب او در رادیو زاهدان موافقت نموده روی ارفاق و حسن نظر بوده است.»8
در سال 1338 در انتقاد از جلوگیری مأموران رژیم شاه از رفتن مردم به عتبات عالیات از نخست‌وزیر وقت انتقاد می‌نماید:
«شب 10 جاری، آقای کفعمی رئیس روحانیون در مسجد جامع از عمل دولت درباره منع رفتن ایرانیان به عتبات عالیات تنقید و تنفر و انزجار خود را از دولت اعلام و می‌گوید آن چه برای پشتیبانی دولت دکتر اقبال بگویند و بنویسند دروغ است.»9
با شروع نهضت امام‌خمینی(ره)، آیت‌الله کفعمی گمشده‌ی خود را در وجود ایشان یافت و در جهت اهداف امام(ره) به فعالیت پرداخت. وی در سال 1341 اقدام به ارسال تلگرافی خطاب به نخست‌وزیر در اعتراض به لایحه‌ی انجمن‌های ایالتی و ولایتی نمود، به طوری که ساواک در این رابطه می‌نویسد:
«این تلگراف با توطئه و تحریک آقای کفعمی تهیه شده و دیگران هیچ گونه ایمان و اصراری برای این کار ندارند و نامبرده سوابقی هم در گذشته دارد.»10
آیت‌الله کفعمی نوارهای سخنرانی و اعلامیه‌هایی را که از قم می‌رسید، تکثیر و توسط یارانش به پاکستان ارسال می‌کرد و به دست علاقه‌مندان امام (ره) می‌رساند که در این راه نیز عده‌ای دستگیر و زندانی شدند.
خانه‌ی وی پناهگاهی امن برای طرفداران امام‌خمینی (ره) بود و اعلامیه‌های بسیاری، مخفیانه به ایشان می‌رسید و پس از تکثیر، در زاهدان و دیگر شهرهای سیستان و بلوچستان پخش می‌شد.
با قیام حضرت امام (ره) در سال1342، نوار سخنانشان در مدرسه‌ی فیضیه همراه سفیران ایشان به زاهدان می‌رسید. آیت‌الله کفعمی نوار را در منزل گوش کرده و دستور تکثیر آن را می‌دادند و به دیگر شهرهای استان از جمله زابل و ایرانشهر و نیز به پاکستان می‌فرستادند که با برخوردهای شدید نیروهای امنیتی خصوصاً ساواک، تعدادی از آنها جمع‌آوری و عده‌ای دستگیر شدند.
با دستگیری حضرت امام (ره) در جریان 15 خرداد 1342، آیت‌الله کفعمی خراسانی به کرمان و یزد رفته و همراه با شهید آیت‌الله محمد صدوقی‌(ره) و دیگر علما، راهی قم و سپس تهران شد و به جمع علمای مهاجر متحصن پیوستند واعلامیه‌ای را در محکومیت اقدامات رژیم در تصویب انجمن‌های ایالتی و ولایتی صادر کردند و آن را خلاف شرع خواندند، علمای متحصن  با اشاره به دستگیری امام‌خمینی(ره) و جمعی دیگر از روحانیون، خواستار آزادی آنان شده و برگزاری انتخابات مجلسین را تا آزادی محبوسین، خلاف شرع نامیدند. در قسمتی از این اعلامیه چنین آمده است:
«جامعه روحانیت با تشکر از عموم مسلمین غیور ایران، خاصه زندانیان رشید، اعتراض خود را به این رویه به سمع مردم ایران و جهان می‌رساند و استخلاص محبوسین وقایع اخیره و آزادی انتخابات و اجتماعات و الغای حکومت نظامی را که بدون تصویب مجلس قانونیت ندارد، خواستار و اعلام می‌نماید که انتخابات با این آیین نامه و این اختناق و خفقان غیرقانونی است و قهراً مجلس و قوانین مصوبه آن نیز که متکی به این آیین نامه باشد، ارزش قانونی نخواهد داشت.»
آیت‌الله کفعمی پس از حدود 2 ماه و بعد از آن که موجبات آزادی حضرت امام (ره) فراهم آمد، به زاهدان بازگشت.
آیت‌الله حاج سیدجواد علم‌الهدی در بیان خاطره‌ای در تشریح حمایت آیت‌الله کفعمی از نهضت حضرت امام (ره) چنین می‌گوید:
«اواخر سال 1341 بود که امام‌ خمینی(ره) مبارزات را از مسجد اعظم به وسیله اعلامیه‌ها شروع کرده بودند و نظر مبارکشان این بود که توسط نامه، علمای بزرگ شهرهای دور و مرزی کشور را آگاه سازند. چون من اهل مشهد بودم و در شهرهای خراسان تا شهرستان زاهدان روحانی‌ها را به خوبی می‌شناختم، تعداد ده عدد نامه به علمای شهرهای مختلف ایران با خط خودشان مرقوم فرموده و در آن خطر قطعی آمریکا و ایادی آن در ایران را تشریح کرده بودند. شبی بود، ساعت ده برای آخرین بار برای دست ‌بوسی استاد به منزل ایشان رفتم و نامه‌های زیادی راتحویل گرفتم. به من فرمودند: از مسافرت تو و کارت کسی آگاه نشود. شما مستقیماَ قبل از هرکاری در مشهد به محضر حضرت‌علی‌بن موسی‌الرضا (ع) مشرف شوید و این جملات را به آن حضرت عرض کنید که «آقا، ما می‌خواهیم قدم بزرگی را برای اسلام و نجات مسلمین به طور وسیع برداریم. چنانچه مصلحت می‌دانید ما را تایید کنید» و این جمله را به کسی نگویید. این جانب قبل از ملاقات هر روحانی در مشهد، به حرم تشرف حاصل نموده و عین عبارت امام را پیش روی ضریح مطهر عرض نمودم. نامه‌هایی را که در مشهد متعلق به روحانیون بود، تقدیم نمودم و موافقت کتبی علماء خراسان را دریافت کردم.
قرار چنین شد که اصناف بازار مشهد طوماری جهت پیروی از منویات جدی حضرت امام (ره) ترتیب دهند و خود [به] طور مستقیم به منزل امام ارسال دارند. از مشهد به شهر تربت و از تربت به فردوس و از فردوس به بیرجند و از بیرجند به زاهدان رفتم. به زاهدان که رسیدم شب جمعه بود. آخرین نامه متعلق به مرحوم آیت‌الله کفعمی خراسانی عالم مبارز و مجاهد منطقه بلوچستان بود. ایشان از نامه امام استقبال فراوانی کرد و نامه را بوسید و چون ایشان با قاضی عبدالمجید قرار داشت که یک جمعه نماز جمعه را شیعیان در مسجد جامع اهل سنت زاهدان به امامت قاضی عبدالمجید برگزار کنند و هفته دیگر نماز جمعه به امامت آیت‌الله کفعمی خراسانی در مسجد جامع زاهدان برگزار شود. حسن اتفاق آن که فردای آن روز نوبت مسجد جامع زاهدان بود. آیت‌الله کفعمی خراسانی آن روز را استثناً کفن پوشیده و سلاح شمشیر به دست گرفت. قاضی عبدالمجید و سایر علمای منطقه در نماز شرکت کردند. در خطبه دوم نامه حضرت امام (ره) را بلند و آشکار قرائت کرد و با مقدمات تهیه شده قبلی از نمازگزاران خواست که طومار حاضر را در پایان نماز امضاء نمایند.»11
آیت‌الله کفعمی در بهمن‌ماه سال 1342، از رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای جهت یک دهه سخنرانی دعوت به عمل آورد که به علت سخنرانی‌های انقلابی، ایشان دستگیـر و آیـت‌الله کفعـمی مـورد تـهدید ساواک قرار گرفت:
«چون آقای کفعمی رعایت مقررات انتظامی ننموده و از آن جائی که بانی مجلس بوده، تذکر لازم به آقای سید علی حسینی خامنه‌ای نداده و بر خلاف مقررات انتظامی مانع رفتن این گونه اشخاص ناراحت و ناشناس به منبر نشده لذا قرار شد که از طرف سازمان اطلاعات و امنیت اداره شهربانی مشارالیه احضار و متعهد گردد که در آتیه رعایت کامل مقررات انتظامی بنماید در غیر این صورت از برگزاری مجلس وعظ از طرف ایشان و رفتن او به مسجد جلوگیری شود.»12
در اردیبهشت‌ماه 1343، آیت‌الله جهت دیدار حضرت امام خمینی(ره) عازم قم شد، از این رو رئیس ساواک سیستان و بلوچستان درخواست کنترل اطلاعاتی ایشان را نمود:
«آیت‌الله کفعمی امام جماعت زاهدان در ظرف این هفته به قم وارد و قرار است با آیت‌الله خمینی ملاقات به عمل آورد خواهشمند است اعمال و رفتار وی را کنترل و نتیجه را گزارش نمایند.»13
آیت‌الله کفعمی خراسانی پس از بازگشت در سخنانی روی منبر ضمن بیان داستانی از هارون‌الرشید و ظلم‌هایش به مردم اعلام کرد که وضع زندان‌ها بسیار خراب و عده‌ای بی‌گناه و باگناه در کنار هم در این زندان‌ها جای دارند که به هیچ وجه شایسته نیست این‌طور باشد. چرا عده‌ای را که هیچ گناهی ندارند به زور در این زندان‌ها نگه داشته‌اند. پس از این سخنرانی رئیس ساواک اعلام کرد:
«تذکرات لازم به آقای کفعمی داده شده است که در بالای منبر مطالب بر خلاف مصلحت نگوید.»14
حضرت امام‌خمینی(ره) به آیت‌الله کفعمی اعتماد داشتند و برخی از افرادی که توسط ایشان معرفی می‌شدند، از طرف امام اجازه‌ی ورود در امور حسبیه و شرعیه را نیز داشتند.15
در گزارش ساواک نحوه‌ی جمع‌آوری وجوهات توسط ایشان جهت ارسال به امام‌خمینی(ره) این چنین ذکر شده است:
«برابر تحقیقات مجددی که از منبع موضوع گزارش خبر شماره معطوفی ساواک ایرانشهر به عمل آورده است آیت‌الله شیخ محمد کفعمی خراسانی به اتفاق دامادش شیخ علی مزاری تعدادی صندوق خیریه را در اماکن و مغازه‌های مختلف قرار داده و محتویات صندوق‌ها را پس از جمع‌آوری به پنج قسمت تقسیم و یک قسمت آن‌ها را به وسیله طلاب مدرسه علمیه خیرات خان مشهد که همه ساله جهت انجام مراسم حج به عربستان اعزام می‌گردند احتمالا در اختیار ایادی خمینی قرار می‌دهند. ضمناً محتویات اکثر صندوق‌های خیریه سایر شهرستان‌های تابعه نیز به صندوق مذکور ارسال و به همین روش تقسیم می‌گردد که یکی از صندوق‌ها در خود مسجد جامع زاهدان که زیر نظر کفعمی می‌باشد قرار دارد.16
ایشان همچنین در طول سال‌های نهضت اسلامی امام‌خمینی(ره)، با بیت ایشان در قم به‌ خصوص آیت‌الله سیدمرتضی پسندیده نماینده و برادر بزرگ امام(ره) ارتباط نزدیکی داشت.
ساواک از سال 1346 به منظور پی بردن به ارتباطات و فعالیت‌های آیت‌الله کفعمی خراسانی تلفن منزل و نامه‌های وارده و صادره‌ی ایشان را تحت کنترل خود قرار داد و تمام رفت و آمد‌های وی را تحت نظر گرفت:
«نامبرده بالا از طریق منبع 9111 و سایر منابع تحت مراقبت بوده ..... مراقبت همچنان ادامه دارد در صورت حصول نتیجه مراتب به موقع به استحضار خواهد رسید.»17
«آقای کفعمی یکی از روحانیون طراز اول زاهدان بوده و داماد او حاجی مزاری و پسرانش ...... از کسانی هستند که علاقمند به خمینی می‌باشند ولی به علت نامناسب بودن منطقه و محیط تا کنون فعالیت حادی از جانب آنان مشاهده نشده.»18

 

فعالیت‌های آیت‌الله کفعمی پس از شهادت آیت‌الله مصطفی خمینی
وی پس از اطلاع از شهادت آیت‌الله حاج‌آقا مصطفی خمینی، فرزند ارشد امام‌خمینی(ره)، با توجه به تضییقات و محدودیت‌های دستگاه‌های امنیتی و انتظامی رژیم، روحانیون را جهت اتخاذ موضع مشترک به منزل خود دعوت و سپس در منزل خود مجلس ختم برگزار و در ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ نیز در اعتراض به حوادث کشور و به‌ خصوص سرکوب قیام مردم قم، از شرکت در نماز جماعت خودداری کرد.
به دنبال تعطیلی بازارهای زاهدان به مناسبت تجلیل از شهدای قیام مردم تبریز و اعلام عدم برگزاری مراسم عید نوروز به دلیل اقدامات خلاف دینی رژیم پهلوی و تشدید فعالیت‌های آیت‌الله کفعمی، در تاریخ 3 / 1 / 1357 شورای هماهنگی استان سیستان و بلوچستان با حضور استاندار و مقامات سیاسی، امنیتی، انتظامی تشکیل و ایشان را تهدید به تبعید نمودند:
«اعضاء شورا متعاقباً اظهار داشتند اصلح است آقای حاج محمد کفعمی خراسانی به وسیله ساواک احضار و عواقب وخیم ناشی از اظهارات بی جا و غیر معقول را به نامبرده متذکر و یاد‌آور شوند در صورت مشاهده چنین مواردی در آینده به کمیسیون حفظ امنیت اجتماعی تسلیم و تصمیم قانونی در باره‌اش اتخاذ خواهد شد.»
وی در تاریخ 11 / 1 / 1357، در اعتراض به کشتار مردم شهرهای مختلف کشور سخنرانی شدیداللحنی در مسجد جامع زاهدان ایراد کرد و رژیم شاه را مورد انتقاد قرار داد.
افراد خانواده‌ی آیت‌الله کفعمی خراسانی در این راه با او همراه و همگام بودند، تا جایی‌که در ابتدای سال 1357، یکی از آنها به علت شرکت در تظاهرات دستگیر و زندانی شد.
ایشان در چهلم شهدای حوادث یزد و جهرم در تاریخ 19 / 2 / 1357، مردم را به مسجد جامع زاهدان دعوت و مجلس ختمی برگزار کرد. پس از واقعه خونین هفده شهریور، مجلس ختمی به مناسبت چهلمین روز شهدای آن حادثه در مسجد جامع با حضور اقشار مختلف شهر برگزار نمود و در آن مسجد اشعاری در محکومیت رژیم پهلوی و نیز حمایت از امام‌خمینی(ره) توسط داماد و پسر آیت‌الله کفعمی خوانده شد.
آیت‌الله کفعمی در 16 / 6 / 1357، در تظاهرات آرام مردم زاهدان حضور داشت که با درگیری مختصر مأموران انتظامی نیز همراه بود. تظاهرات‌کنندگان سپس در حسینیه‌ی رضویه‌ی شهر زاهدان اجتماع کردند. یکی از شعارهای آن روز تظاهرات‌کنندگان خطاب به شاه این بود: «ای بی‌شرف حیا کن، سلطنت را رها کن».
در 6 / 7 / 1357 نیز مجلسی به مناسبت سالروز شهادت امام جعفر صادق‌(ع) در منزل خود منعقد کرد که در آن مجلس سخنرانان، رژیم را مورد انتقادات شدید قرار دادند.
با محاصره‌ی بیت امام‌خمینی(ره) در نجف اشرف توسط رژیم بعث عراق در مهرماه 1357، آیت‌الله کفعمی همراه با روحانیون شهر، در مسجد جامع زاهدان تشکیل جلسه داد و در اعتراض به این عمل ضمن اعلام تعطیل عمومی، به رژیم منحوس پهلوی حمله کرد. در سندی در این خصوص آمده:
«در تاریخ 7 / 7 / 57 غیر نظامی محمد کفعمی پیشنماز مسجد جامع زاهدان بعد از نماز ظهر ضمن اهانت به خاندان جلیل سلطنت حاضرین در مسجد را به طرفداری از روح‌الله خمینی دعوت نموده است.»19
او در همان مجلس اعلام کرد که به خاطر اتفاقات اخیر، نماز جماعت در مساجد اقامه نخواهد شد و همچنین به تبعیت از آیت‌الله العظمی سیدعبدالله شیرازی، روز 9 / 7 / 1357 را در اعتراض به اقدام رژیم بعث تعطیل عمومی اعلام کرد.
در 21 / 7 / 1357 ضمن سخنرانی در مسجد جامع شهر زاهدان، روز 24 / 7 / 1357 را در اعتراض به رژیم، تعطیل عمومی اعلام کرد و به مردم متذکر شد که در آن روز مغازه‌ها را بسته و در مسجد جامع حاضر شوند. پس از پایان سخنرانی ایشان، تظاهرات مردمی در زاهدان برگزار شد که با دخالت نیروی‌های امنیتی و پلیس پراکنده شدند.
ایشان در 17 / 9 / 1357، ضمن سخنرانی در مسجد جامع زاهدان، هرگونه بی‌حرمتی به روحانیت به‌ خصوص مراجع عظام تقلید را محکوم و صراحتاً اعلام کرد که هرکس به امام‌خمینی(ره) توهین کند مرتد، نجس و کافر است.

 

ملجأ و مأوای تبعیدشدگان
رژیم شاه برای جلوگیری از فعالیت روحانیون و فعالان سیاسی، آنها را از محل زندگیشان به مناطق بد آب و هوا تبعید می‌کرد و استان سیستان و بلوچستان به دلیل دوری از مرکز کشور و شرایط سخت اقلیمی مورد توجه رژیم قرار داشت تا بدین وسیله بتواند آنها را از راهی که انتخاب کرده‌ بودند، نادم و پشیمان کند.
آیت‌الله کفعمی به موازات اقدامات رژیم تا آن جا که در توان داشت به تبعیدشدگان و خانواده‌هایشان کمک می‌کرد و تا حد امکان در منزل از آنان پذیرایی و برای دیدار با بزرگانی نظیر مقام معظم رهبری آیت‌الله خامنه‌ای، آیت‌الله سید محمود طالقانی، آیت‌الله ابوالقاسم خزعلی، آیت‌الله مکارم شیرازی، آیت‌الله پسندیده، حجت‌الاسلام راشد یزدی و ...، راهی شهرهای دور دست استان شده، امکانات لازم را برای آنها فراهم می‌کرد و پناهگاه و مأمنی برای تبعیدشدگان محسوب می‌شد:
«نامبرده بالا یکی از روحانیون ساکن زاهدان می‌باشد بعضاً با معممین تبعیدی در سطح استان تماس برقرار نموده و خصوصاً ضمن مذاکره حضوری مواردی از قبیل(هر کاری داشته باشید من و سایر دوستان در اختیار شما هستیم و خاطرتان از هر نظر جمع بوده و ما تماس خود را با شماها قطع نخواهیم نمود) عنوان می‌نماید.20
مشارالیه چنان چه شیخی به این استان تبعید گردد فوراً به دیدن وی رفته و کمک‌هائی هم می‌کند. رفتار و اعمال کفعمی باید تحت نظر باشد.»21
ساواک به خاطر حمایت‌های آیت‌الله کفعمی از تبعیدشدگان، درخواست ایجاد محدودیت برای ایشان کرد:
«مقرر فرمایند در صورت تصویب اعمال و رفتار مشار‌الیه به وسیله ساواک محل تحت کنترل قرار گرفته و محدودیت‌هائی در این زمینه برایش به وجود آورند.»22
ساواک سیستان و بلوچستان در نامه‌ای از ناحیه‌ی ژاندارمری این استان چنین درخواست می‌کند:
«قرار است نامبرده فوق قبل از ظهر روز جاری به زابل عزیمت نماید خواهشمند است دستور فرمائید اعمال و رفتار و اقدامات وی را تحت کنترل قرار داده و از نتیجه این سازمان را آگاه سازند.»23

 

مدیریت و سازمان‌دهی راهپیمایی‌های دوران انقلاب اسلامی
در آستانه‌ی انقلاب اسلامی، مسجد جامع زاهدان به عنوان پایگاه انقلاب، به مرکز اجتماعات و سخنرانی‌های انقلابی تبدیل شده و به همین دلیل به وسیله رژیم تحت نظر قرار داشت.
«یک دستگاه خودرو جیپ شهربانی حامل چند نفر مأمور مسلح با کلاه‌خود اکثراً در خیابان‌های زاهدان مشغول گشت‌زنی می‌باشد و در مواقع مقتضی نیز در نزدیکی مسجد جامع در سر یکی از چهارراه‌ها حدود 100 الی 150 متری مسجد جامع مستقر می‌شود.»24
در یکی از اولین راهپیمایی‌های دوران انقلاب که آیت‌الله کفعمی در زاهدان سازمان‌دهی کرده بود، در حالی که خود پیشاپیش جمعیت حرکت می‌کرد و سیل جمعیت از مسجد جامع به خیابان‌ سرازیر شده بود، با مخالفت مأمورین شهربانی روبرو شدند و وقتی ایشان علت را جویا شد، مأمورین اظهار کردند ما از طرف شاه مأموریم؛ آیت‌الله کفعمی نیز اظهار نمود ما نیز از طرف امام زمان(عج) مأموریم، و به حرکت خود ادامه دادند.
ایشان با وجود بیماری در راهپیمایی‌ها شرکت می‌جست و هرجا راه رفتن برایش سخت می‌شد، از اتومبیل استفاده می‌کرد. ساواک حضور ایشان را در اولین راهپیمایی در عید فطر سال 1357 را چنین گزارش می‌کند:
«ساعت0800 روز 13 / 06 / 57 مردم از مساجد حسینی ، جامع صاحب‌الزمان، امام جعفر صادق، مسجد سجادیه و موسی بن جعفر زاهدان به طرف مصلی حرکت پس از عبور از خیابان پهلوی و چهار راه مهران وارد مصلی نزدیک قبرستان (شمال زاهدان) شدند، در چهار راه مهران در حالی که شیخ محمد کفعمی پیشاپیش جمعیت در حرکت بود دچار ناراحتی و حالت تهوع گردید که بلافاصله با خودرو شهربانی به محل مصلی انتقال و به دستور رئیس شهربانی دو نفر پزشک در محل حاضر و مشغول مداوا گردیدند که حالش بهتر شد.»25
ایشان با شروع ماه محرم جلساتی را تشکیل و پس از آن مردم را به راهپیمایی علیه رژیم پهلوی تشویق می‌کرد:
«لیله مورخ 14 / 9 / 57 پس از سخنرانی یکی از وعاظ به نام اسدی (اخیراً از مشهد به زاهدان وارد گردیده) در مسجد جامع زاهدان حاضرین در حالی که آیت‌الله شیخ محمد کفعمی خراسانی و چند نفر از وعاظ زاهدان در پیشاپیش آنان حرکت می‌کردند از مسجد مذکور خارج شده و در نهایت نظم و دادن شعار به راه‌پیمائی پرداخته به حسینیه یزدی‌ها[ی] مقیم زاهدان رفتند در حسینیه‌ مذکور یکی از وعاظ زاهدان سخنرانی نموده سپس آیت‌الله کفعمی آنان را به نظم و آرامش دعوت و جمعیت متفرق گردیدند.»26
تظاهرات عظیم تاسوعا و عاشورای سال 1357 نیز زیر نظر ایشان سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی شد که شهید حجت‌الاسلام شیخ علی مزاری، داماد آیت‌الله کفعمی، نقش مهمی در برگزاری آن داشت. وی با سخنرانی مهیج خود مردم را علیه رژیم شاه برانگیخت و به همین دلیل به اتهام اقدام علیه امنیت کشور دستگیر و روانه‌ی زندان شد.
آیت‌الله کفعمی در این سال با وجود حکومت نظامی، عزاداری اباعبدالله‌الحسین علیه‌السلام را با حضور دسته‌های مختلف عزاداری با شکوه هرچه تمام‌تر برگزار نمود. چماق‌ بدستان و مأموران رژیم نیز پس از عاشورای حسینی در حمله به عزادارانی که در یکی از تکایای شهر به عزاداری مشغول بودند، قصد حمله و جسارت به ایشان را داشتند که موفق نشدند. آنگاه به منزل این عالم مبارز که خانواده‌شان در آن حضور داشتند، هجوم برده و تمام در و پنجره‌های منزل را وحشیانه شکستند.
در سندی از ساواک که در تاریخ 21 / 10 / 1357 تهیه شده راجع به شرکت آیت‌الله کفعمی چنین گزارش شده است:
«قبل از ظهر روز جاری اجتماعی در مسجد جامع زاهدان تشکیل سپس حاضرین که حدود دو هزار نفر بودند، در حالی که آیت‌الله کفعمی و چند تن از روحانیون زاهدان پیشاپیش آنان حرکت می‌کردند مبادرت به راه‌پیمائی و دادن شعار به نفع خمینی و ضد ملی نموده و پس از طی چند خیابان مجدداً به مسجد مذکور مراجعت و پس از برگزاری نماز جماعت متفرق گردیدند.»27
در روزهای پایانی حکومت سلطنتی پهلوی و در اوج حکومت نظامی، آیت‌الله کفعمی در اعتراض به بسته شدن فرودگاه مهرآباد در بهمن 1357، اقدام به برپایی تحصن در مسجد جامع زاهدان کرده و ضمن رهبری اعتراضات، در پذیرایی از متحصنین به شخصه شرکت فعال داشتند.
با اعلام ورود حضرت امام(ره) به ایران جهت استقبال با هیأتی از مردم زاهدان عازم تهران شدند که پس از بسته شدن فرودگاه توسط دولت بختیار، به عنوان اعتراض در مسجد دانشگاه تهران در جمع روحانیون متحصن تهران حضور یافته و پس از بازگشت حضرت امام(ره) به ایران در جمع مستقبلین در فرودگاه به دیدار حضرت امام(ره) رفته و در مراسم شرکت نمودند. ایشان پس از چند روز توقف در تهران و دیدار با حضرت امام(ره) در مدرسه‌ی علوی به زاهدان بازگشتند.

 

پیروزی انقلاب اسلامی
آیت‌الله کفعمی خراسانی با پیروزی انقلاب اسلامی و سقوط رژیم ستمشاهی پهلوی، تا استقرار کامل نظم و امنیت، اداره‌ی امور شهر را بر عهده گرفت. در این زمان مقامات رژیم و ساواکی‌ها را دستگیر و در مسجد جامع نزد ایشان می‌بردند و افرادی که بی گناه بودند با سپردن تعهد آزاد و گناهکاران تحویل دادگاه‌های انقلاب می‌شدند. با وجود فعالیت ضدانقلاب در آن منطقه، آیت‌الله کفعمی با تلاش مضاعف ماجراجویی‌های آنان را خنثی می‌کرد و با همکاری مردم به رتق و فتق امور می‌پرداخت.
در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی، ایشان در رأس کاروانی از مردم استان جهت تجدید بیعت با حضرت امام(ره) عازم قم شدند.
پس از پیروزی انقلاب و رسوخ ضدانقلاب و کمونیست‌ها و منافقین در دانشگاه و تشدید فعالیت آنان علیه اسلام و انقلاب، آیت‌الله کفعمی مردم را بسیج کرده و پس از 7 کیلومتر راهپیمایی، وارد دانشگاه شدند و پس از درگیر شدن ضدانقلاب با راهپیمایان، غائله با پیروزی انقلابیون به پایان رسید.
با توجه به دور بودن زاهدان از مرکز و شرایط خاص قومی و مذهبی آن جا، سطح خاص فرهنگ و محدود بودن ارتباطات آن زمان، مدیریت مسائل انقلاب اسلامی کاری بسیار حساس و ظریف بود که در آن مقطع با درایت و هدایت ایشان از بروز بسیاری از وقایع حاد جلوگیری شد.

 

فعالیت‌های فرهنگی و کانون هدایت جوانان
آیت‌الله کفعمی خراسانی مبارزه با رژیم ستمشاهی را با فعالیت‌های فرهنگی عجین نموده بود. با همت ایشان کتابخانه‌ی بزرگ مسجد جامع راه‌اندازی شد و مرکزی برای روشنگری نسل جوان نسبت به اسلام انقلابی و جنایات رژیم منحوس پهلوی گردید و بدین‌وسیله تعدادی از جوانان حقیقت‌خواه به آن جذب شدند. در این کتابخانه، کتب انقلابی و اعلامیه به صورت مخفیانه به دست جوانان و علاقه‌مندان می‌رسید.
ساواک این فعالیت‌ها را زیر نظر داشت و مأموران، جذب جوانان به مسجد را توسط آیت‌الله کفعمی خراسانی چنین گزارش می‌کند:
«برابر اطلاع واصله نامبرده‌ بالا که یکی از روحانیون شهرستان زاهدان می‌باشد در شب‌های پنج شنبه و دوشنبه و بعضی روزها ساعت 1300 تعدادی دانشجو و دانش‌آموز را دور خود جمع می‌نماید.»28
جهت تبلیغ اسلام و تشویق جوانان و مشتاقان به مباحث دینی از شخصیت‌ها و روحانیون سرشناس دعوت و عده‌ای از روحانیون را نیز به شهرها و روستاهای استان اعزام می‌نمود.

 

تأسیس حوزه‌ی علمیه
آیت‌الله کفعمی خراسانی از بدو ورود به زاهدان در اندیشه‌ی تربیت طلاب و مروجین مذهبی بود. به همین جهت اتاق‌هایی در ضلع غربی حیاط مسجد جامع احداث کرد تا هم جوانان داوطلب علوم دینی و قرآنی دارای محل زندگی باشند و هم محلی باشد برای استراحت روحانیونی که از سایر شهرها برای تبلیغ به استان می‌آمدند.
حوزه علمیه‌ی مسجد جامع یک پایگاه فرهنگی، دینی و سیاسی مهم بود که ایشان در آن به تدریس و تربیت طلاب مشغول شد و بسیاری از محضر درس وی بهره‌ها بردند و صدها طلبه‌ی فاضل را در دامان خود پروراند.
جهت رفاه حال طلاب و روحانیون قطعه زمین بزرگی در یکی از مناطق زاهدان تهیه کرد و به آبادانی آن پرداخت و قسمت بزرگی از آن را جهت مصلی اختصاص داد و مابقی آن را بین طلاب تقسیم کرد و با حداقل امکاناتی که در اختیار داشت آنها را در تکمیل منازلشان یاری رساند.
 
 

مسجد جامع زاهدان پایگاه انقلاب اسلامی
مسجد جامع زاهدان مرکز فعالیت‌های آیت‌الله کفعمی خراسانی و بزرگ‌ترین کانون تبلیغات و مهم‌ترین پایگاه مذهبی استان سیستان و بلوچستان بود که غیر از موقوفات، کتابخانه‌ی بزرگی داشت و بسیاری از کتاب‌های ممنوعه‌ی آن زمان در آن یافت می‌شد. حمام خصوصی و عمومی، دفتر ثبت ازدواج و طلاق و مدرسه‌ی علمیه‌ی طلاب، مغازه‌ها و خانه‌های مختلف از جمله بناهای جانبی آن بودند. مدیریت و اداره‌ی این پایگاه عظیم معنوی از اقامه‌ی نماز جمعه و خطبه‌های پرشور آن، اقامه‌ی نماز جماعت، برگزاری جلسات سخنرانی در ایام محرم و صفر و ماه مبارک رمضان، برگزاری جلسات تعلیم قرآن و آموزش عقاید در فصل تابستان برای نوجوانان و جوانان و پرورش طلاب در مدرسه‌ی علمیه و امور دیگر از جمله کمک به ایتام و فقرای شهر، شخصاً زیر نظر آن بزرگوار انجام می‌شد.
مساجد دیگری چون مسجد حسینی و مسجد حضرت علی‌ابن‌ابیطالب(ع) زاهدان و مساجدی در حسین‌آباد رزاق‌زاده، خاش، ایرانشهر، چابهار و دیگر شهرهای استان با کمک و زیر نظر ایشان بنا شد. می‌توان گفت آنچه در زاهدان قبل از انقلاب، از مسجد، حسینیه، خیریه، درمانگاه، صندوق‌ قرض‌الحسنه، دارالایتام، حوزه علمیه و ... ساخته شده، یا مستقیماً با همت و دخالت آیت‌الله کفعمی بوده است یا تحت نظارت، هدایت و حمایت ایشان احداث گردیده است.

 

منادی وحدت شیعه و سنی
رژیم پهلوی سعی داشت با ایجاد اختلاف و رو در رو قراردادن مردم منطقه، جو را به نفع خود تغییر داده و از آن بهره‌برداری کند، اما تیزبینی و درایت و نفوذ عمیق معنوی آیت‌الله کفعمی خراسانی موجب شد تا با اتخاذ تدابیر شایسته واقدامات به موقع، این ترفند طاغوت نیز نقش بر آب شود.
آیت‌الله کفعمی خراسانی محور وحدت بود و با اعمال سیاست‌های خاص خود از جمله اخوت و برادری و ارتباط نزدیک با مولوی عبدالعزیز، امام جماعت اهل سنت زاهدان و اجرای برنامه‌هایی چون دید و بازدید و رفت و آمد و ایجاد انس و الفت بین برادران شیعه و سنی همچون عزیمت شیعیان در روز عید قربان به مصلای اهل سنت و بالعکس، تبریک اهل سنت به شیعیان در عید فطر و شرکت در برنامه‌های جمعی یکدیگر و حتی شرکت در نماز جماعت (که در هیچ‌یک از نقاط دیگر نظیر نداشت)، هرگونه اندیشه و دسیسه‌ی شیطانی را از مخالفین وحدت اسلامی ساقط کرده و نام خود را به عنوان سمبل وحدت شیعه و سنی در تاریخ منطقه جاودانه نمود.
هر گاه گمان می‌رفت اتحاد شیعه و سنی خدشه‌دار خواهد شد، مناسبتی را که بیشتر اعیاد و ولادت‌ها بود بهانه قرار می‌داد و به همراه عده‌ای از نمازگزاران از مسجد جامع شیعیان به مسجد جامع اهل سنت رفته و تألیف قلوب کرده و از هرگونه تفرقه و سوءاستفاده‌ی مغرضان جلوگیری می‌نمود و متقابلاً مولوی عبدالعزیز هم که با آیت‌الله کفعمی کاملاً همفکری داشت برای رفع مشکلات اینگونه عمل می‌کرد. آن دو بزرگوار مترصد اتفاق یا موضوعی بودند تا بهانه‌ای به‌ دست آید و همدیگر را ملاقات کنند و آن هنگام که این فرصت دست می‌داد، یکدیگر را در آغوش می‌گرفتند؛ گویی دو برادر سال‌ها در فراق یکدیگر بوده‌اند. اگر هر یک از آنها به سفر می‌رفت در بازگشت میزبان دیگری بود که با یاران و اصحاب خود به دیدارش می‌شتافت.
رمز ماندگاری این اتحاد را می‌توان در صداقت و صراحت میان آنها یافت. ایشان علاوه بر روحانیون و طلاب، مبلغین وارد شده به استان را جهت حفظ وحدت توجیه می‌کردند.
در منابر و محافل هرگز اجازه بی‌احترامی و حرمت‌شکنی نسبت به مقدسات آنها را ندادند و آنان را احترام می‌کردند، تا جایی که پس از رحلت ایشان بسیاری از آنها در مرگ ایشان با اندوه بسیار گریستند.
اخوت میان پیروان دو مذهب بزرگ اسلامی چنان بود که دو رهبر شیعه و سنی گاه ساعت‌ها با هم مباحثه‌ی علمی داشتند و از مسائل و اخبار جهان اسلام و انطباق آن با احادیث و روایات سخن می‌گفتند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی عده‌ای از کمونیست‌ها که هم در بین شیعیان و هم در بین اهل‌سنت نفوذ کرده بودند، اسبابی را فراهم کردند که بین شیعه و سنی درگیری ایجاد کنند که پس از حدود 20 روز درگیری با درایت روحانیون غائله پایان یافت.
در توطئه‌ای که برای برهم زدن امنیت و اتحاد مسلمین طراحی شده بود، آیت‌الله کفعمی هنگام پیاده شدن از اتومبیل مورد سوءقصد قرار گرفته ولی خوشبختانه جان سالم به‌در بردند. مولوی عبدالعزیز که به دیدار وی آمده بود و از اتفاق افتاده ابراز انزجار می‌کرد، به ‌طور مشترک از طریق رادیو اطلاعیه داده و مردم را به آرامش دعوت نموده و هشدار دادند که حوادث کار ضدانقلاب بوده و ارتباطی با شیعه یا سنی ندارد، لذا نباید شایعات تفرقه‌افکنان را گوش کنند. همین امر مانع از اختلاف و درگیری و کشته شدن مردم و ایجاد کینه و تلافی شد که دسیسه‌سازان انتظارش را داشتند. مولوی عبدالحمید، امام جمعه‌ی اهل تسنن زاهدان در مراسم تجلیل از آیت‌الله کفعمی ضمن تعریف و تمجید از سجایای اخلاقی آن بزرگوار، اعلام کرد:
«اگر مرحوم آیت‌الله کفعمی خراسانی در مسجد جامع فاتحه‌خوانی داشتند، ما در آن شرکت می‌کردیم و بالعکس اگر مرحوم عبدالعزیز در مسجد چهارراه عزیز مراسمی داشت، مرحوم آیت‌الله کفعمی خراسانی در آن مجلس حضور می‌یافت. آنها به خانه‌ی یکدیگر می‌رفتند. به طور مثال، اگر مرحوم عبدالعزیز به منطقه‌ی جنوب ‌(سرباز) می‌رفتند و برمی‌گشتند، آیت‌الله کفعمی خراسانی به دیدار او می‌شتافتند و هنگامی که آقای کفعمی خراسانی از مشهد مراجعت می‌کردند، ایشان به استقبال او می‌شتافت و با هم صحبت و شوخی می‌کردند.
آیت‌الله کفعمی خراسانی به عنوان الگوی وحدت اصولی با اهل تسنن در طول تاریخ باقی خواهد ماند.»
مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در سفر به زاهدان و در شرفیابی خانواده‌ی مرحوم آیت‌الله کفعمی و جمعی از مسئولین استان در تاریخ 7 / 12 / 1371 در مورد نقش ایشان در وحدت شیعه و سنی فرمودند:
«خدا مرحوم آیت‌الله کفعمی روحانی غیور و فاضل را رحمت کند، آن وقتی که زاهدان این شهر فعلی نبود، آن موقع این جا خیلی محروم بود. وقتی در سال 42 به زاهدان آمدم مرحوم آیت‌الله کفعمی مشغول خدمات خود بود و من دیدم که ایشان عاقلانه سعی در ایجاد وحدت و همدلی دارد، پرسیدم روابط شما با اهل سنت چطور است؟ گفتند: با مولوی عبدالعزیز روابط خوبی داریم و همکاری و همدلی داریم.»

 

نماز جمعه و اعیاد قربان و فطر
مرحوم آیت‌الله کفعمی خراسانی در مصاحبه با یکی از روزنامه‌های اول انقلاب که پرسیده بود در ملاقات با حضرت امام(ره) چه مطالبی به عرض ایشان رسید، چنین بیان داشتند:
« ملاقات با حضرت امام اولاً جنبه عبادت داشت، ثانیاً برای اجازه که در زاهدان نمازجمعه برگزار کنیم. البته اینجانب 18 سال است که نماز جمعه را در زاهدان اقامه می‌نمایم و اکثر مراجع و علماء هم نظر داده بودند که نماز برگزار شود.»
نمازگزاران در روز عید فطر بعد از تجمع در مسجد جامع به صورت دسته‌جمعی حرکت می‌کردند. مرحوم کفعمی خراسانی در حالی که بهترین لباس‌ها را به تن می‌کردند، پای برهنه جلو و مردم پشت سرشان با شعار الله‌اکبر، لااله‌الا‌الله و... به سوی مصلی به راه می‌افتادند و این حرکت در زمان سلطنت و حکومت پهلوی جالب و جذاب بود. فاصله‌ی مسجد جامع و مصلی بیش از چند کیلومتر بود و شعار نمازگزاران در خیابان‌های زاهدان طنین‌انداز می‌شد و مصلی مملو از جمعیت. نماز با صلابت آیت‌الله کفعمی خراسانی واقعاً در آن دوران خفقان و در آن شهر هفتاد و دو ملت، منحصر به ‌فرد بود؛ تا این که ایشان در سال‌های آخر عمر شریف خود، به علت بیماری که به سبب تلاش بسیار در جهت مدیریت امور استان و شرکت مستمر در فعالیت‌های دوران انقلاب اسلامی بر شدت آن افزوده شده بود و با توجه به کهولت سن و وخامت اوضاع مزاجی، از سمت امامت جمعه کناره‌گیری کرده و روحانی فاضل و پرهیزگار و آگاه به زمان، آیت‌الله عبادی را برای تصدی این منصب به حضرت امام(ره) پیشنهاد نمودند که مورد قبول قرار گرفت.

 

رحلت
آیت‌الله کفعمی خراسانی در تیرماه 1362 برای مداوای بیماری، عازم مشهد مقدس شد که در آن جا بیماری‌اش شدت یافت و ایشان را به بیمارستان منتقل کرده و تحت عمل جراحی قرار دادند. با وجود تلاش شبانه‌روزی اطرافیان، ناگهان صبح روز سوم پس از عمل وضعیت جسمانی ایشان وخیم شد و در حال احتضار، آیت‌الله عبادی بالای سر ایشان شروع به خواندن قرآن کردند و زمانی فرارسید که لبخند رضایت بر لبان این عالم وارسته و مجاهد نقش بست و ندای «ارجعی الی ربک» را لبیک گفته و جان به جان آفرین تسلیم نمودند. در 30 تیرماه 1362، پس از تشییع با شکوه مردم مشهد و زاهدان و در حالی که صحن آزادی مملو از جمعیت شده بود، آیت‌الله‌العظمی سید عبدالله شیرازی بر جنازه‌ی ایشان نماز خواندند و پیکر مطهرشان در غرفه‌ی شماره 6 شمال غربی صحن آزادی حرم ثامن‌الحجج علی‌ابن موسی‌الرضا علیه‌السلام دفن شد.
در بزرگداشت مقام و منزلت این عالم و مجاهد وارسته، مجالس متعددی در خراسان و سیستان و بلوچستان برگزار شد.
مخلص کلام این که آنچه موجب شد تا نام ایشان تابان و درخشان بر تارک تاریخ بماند، اخلاص، صفای باطن، سیره‌ی عملی، مجاهدت‌های خالصانه و خدمات اجتماعی او بود. برگزاری با شکوه یادواره‌ی بیستمین سالگرد ارتحال آن عالم بزرگ در مرداد 82 در مسجد جامع زاهدان، نشان داد که تا چه اندازه نام ایشان زنده و یادش نزد مردم قدرشناس گرامی است.

 

در نگاه دیگران
حضرت امام‌خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران(ره) در سال 1358 خطاب به عده‌ای از مردم استان سیستان و بلوچستان: ‌من از شما تشکر و از آقای کفعمی زیادتر تشکر می‌کنم و امیدوارم که در آن جا از فیوضات ایشان (آیت‌الله کفعمی) مستفیض بشوید.
 حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی: زحمات طولانی و مستمر ایشان در زاهدان فراموش‌نشدنی و مأجور است. زمانی که زاهدان شهر برخورداری نبود و مرحوم آیت‌الله کفعمی در این منطقه مشغول خدمت بودند، با هدایت عاقلانه‌ی خود نسبت به کنترل اوضاع و حفظ وحدت شیعه و سنی همت می‌نمودند.
جامعه‌ی مدرسین حوزه علمیه‌ی قم: وی در راه به ثمر رساندن انقلاب اسلامی در مقاطع مختلف تلاش پیگیر داشت و در زمینه‌ی تألیف قلوب مسلمانان آن منطقه نقش به سزایی را ایفا نمود.
محمد شریف رازی، صاحب کتاب ارزشمند گنجینه دانشمندان: ایشان حقاً عالمی عامل و عابدی زاهد و دانشمندی مجاهد و خدمتگزار در منطقه‌ی سیستان و بلوچستان است که وجود بسیار مغتنم و موثری است و در واقع مرزبان کشور اسلام و تشیع است.
آیت‌الله عبادی، امام‌جمعه فقید زاهدان و مشهد مقدس: مرحوم آیت‌الله کفعمی یک شخصیت استثنایی بود؛ یعنی ذوق و سلیقه و ابتکارات خاصی داشت، مصیبت بزرگ فقدان حضرت آیت‌الله کفعمی برای ما بازماندگان، سخت تکان‌دهنده و زجرآور بود، اما عظمت مصیبت را بزرگی عنایات و الطاف مردان راه خدا و رهروان راه حضرت رسالت و یاران نزدیک و صدیقان راه امام بر ما آسان ساخت.
آیت‌الله سید حسین مطهری فرد، داماد آن بزرگوار: آیت‌الله کفعمی در سرزمین سیستان و بلوچستان نقش وحدت‌آفرینی داشتند.
آیت‌الله سیدجواد علم‌الهدی: مرحوم آیت‌الله کفعمی عالم مبارز و مجاهد منطقه‌ی سیستان و بلوچستان بود.
آیت‌الله سلیمانی، امام جمعه‌ی زاهدان و نماینده‌ی ولی فقیه در استان سیستان و بلوچستان: مرحوم آیت‌الله کفعمی با این که حوزه علمیه‌ی مشهد از او استقبال کرد، اما او در این استان در نهایت سادگی زندگی و 40 سال خدمت کرد. کدام زمین، کدام مستغلات، کدام مستحدثات مال اوست؟!
مولوی عبدالعزیر، امام‌جمعه‌ی اهل سنت زاهدان: مرحوم آیت‌الله کفعمی بزرگوار بود و دید وسیعی داشتند.
حجت‌الاسلام راشد یزدی: آیت‌الله کفعمی در مرکز دروازه‌ی هند و پاکستان قرار گرفت و شجاعت‌ها و شهامت‌ها نشان داد، تمام فشارها را تحمل کرد و هسته‌ی مرکزی مذهب شیعه را حفظ نمود و زحماتی کشید و اسلام را شناساند.

___________________________

 پی‌نوشت‌ها:
1-    آیت‌الله حاج شیخ رجبعلی محدثی خراسانی در پنجم ماه رجب 1302 ق، در مشهد مقدس متولد شد. تحصیلات مقدماتی، ادبیات و سطح را از مرحوم آشیخ عبدالجواد، ادیب بزرگ و فاضل بسطامی، آقا شیخ محمد حسن قائنی، آقا شیخ محمد قوچانی و آقا شیخ حسن برسی فرا گرفته و دروس خارج فقه و اصول را نزد آیت‌الله‌العظمی حاج‌آقا حسین قمی، آیت‌الله آقا میرزا محمد آقازاده کفائی و آیت‌الله حاج شیخ مرتضی آشتیانی تلمذ نمود. وی در جریان انقلاب مشروطیت، از رهبران مشروطه‌طلب خراسان بود که در این راه، برای مبارزه با استبداد خاندان قاجار به همراه مجاهدین مشروطه تفنگ به دست گرفت و فعالانه در آن شرکت جست.
حاج شیخ رجبعلی پس از پیروزی مشروطه‌خواهان و انحراف مشروطه به دست رضاخان میرپنج، به مبارزه با وی برخاست و در جریان قیام مردم در مسجد گوهرشاد شرکت داشت و پس از به خاک و خون کشیده شدن قیام، دستگیر و به یکی از روستاهای تربت جام به نام باخزر تبعید شد. وی تا آخر عمر در آن جا به ارشاد و تبلیغ دین مقدس اسلام مشغول بود و پس از وفات، پیکر مطهرش در همان روستا مقابل مسجد شیعیان دفن و مرقدش ملجأ شیعیان شد.
2-    وی خواهر عالم بزرگ زمان و مدرس به نام حوزه علمیه‌ی مشهد، شیخ حسن عیدگاهی از مبارزان تاثیرگذار مشروطه‌ی خطه‌ی خراسان بود. او مقدمات صرف و نحو عربی را فراگرفته و بسیاری از سوره‌های قرآن و ادعیة را از حفظ بود و در بعضی مسائل، با همسرش آیت‌الله حاج شیخ رجبعلی به مباحثه‌ می‌پرداخت.
3-    مدرسه‌ی ابدال‌خان در یکی از کوچه‌های پایین خیابان جنب مقبره‌ی پیر پالان‌دوز، در مشهد مقدس واقع شده بود. مطلع‌الشمس آن را ابدال‌خان نامیده و در لوح سنگی که جنب در ورودی مدرسه از داخل نصب شده، نام واقف اعتضادالسلطنه ذکر شده بود. این مدرسه در جریان توسعه‌ی فلکه‌ی حضرت در سال 1354ش، تخریب و جزئی از فلکه شد.
4-    اکنون به صورت شهری درآمده و مرکز شهرستان باخزر می‌باشد.
5-    یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیت‌الله محمد کفعمی خراسانی، صفحه 179، سند مورخه 15 / 4 /  50 ش، شماره : 2241 / 11 /  ﻫ.
6-    یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیت‌الله محمد کفعمی خراسانی، صفحه 378، سند مورخه 17 / 05 / 1357 - شماره: 11338 / 11ﻫ.
7-    همان، سند اعلامیه‌ی مردم مشهد .
8-    همان، صفحه 46، سند مورخه 19 / 10 / 1338، شماره: 5163 / 7الف.
9-    یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیت‌الله محمد کفعمی خراسانی، صفحه 22، سند مورخه 10 / 1 / 38 ـ شماره: 116.
10-    همان، صفحه 59، سند مورخه 12 / 9 / 1341 ـ شماره 8451 / 7الف3 .
11-    فضیلت‌های ماندگار، قاسم کفعمی خراسانی، 1384، ص 117- 116 .
12-    یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیت‌الله محمد کفعمی خراسانی، صفحه 87، صورتجلسه کمسیون امنیت استان، مورخه 12 / 11 / 42.
13-    همان، صفحه 91، سند مورخه 5 / 2 / 43 - شماره: 117.
14-    همان، صفحه 95 و 96، سند مورخه 25 / 2 / 1343.
15-    صحیفه‌ امام، ج ۱، ص ۵۰۴
16-    یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیت‌الله محمد کفعمی خراسانی، صفحه 259، سند مورخه 11 / 8 / 54 ـ شماره: 2382 / 11 /  ﻫ.
17-    همان، صفحه 454، سند مورخه 21 / 08 / 57 ـ شماره: 12607 / 11ﻫ.
18-    همان، صفحه 266، سند مورخه 8 / 8 / 1356 – شماره 10420.
19-    همان، صفحه 420، سند مورخه 12 / 07 / 57 - شماره: 188 / 4 / 66 / 401.
20-    همان، صفحه 282، سند مورخه 3 / 12 / 36 - شماره: 3650 / 11 / هـ /  الف.
21-    همان، صفحه 208، سند مورخه 26 / 4 / 51 - شماره: 9463 / 11 / هـ..
22-    همان، صفحه 142، سند مورخه 30 / 11 / 46 - شماره: 12215 / 9هـ..
23-    همان، صفحه 181، سند مورخه 20 / 4 / 50 - شماره: 2278 / 11 / هـ..
24-    همان، صفحه 384، سند مورخه 28 / 05 / 57 -  شماره: 11466 / 11ﻫ..
25-    همان، صفحه 407، سند مورخه 16 / 06 / 57 - شماره: 11725 / 11ﻫ.
26-    همان، صفحه 467، سند مورخه 15 / 9 / 57 - شماره: 12921 / 11ﻫ.
27-    همان، صفحه 498، سند مورخه 21 / 10 / 57 - شماره: 13256 / 11ﻫ.
28-    همان، صفحه 358، سند مورخه 10 / 03 / 1357 - شماره: 20 / 116 / 04 / 511 / 96.

 

____________________________

منابع:
1. پرونده انفرادی آیت‌الله شیخ محمد کفعمی خراسانی در ساواک.
2. زنگنه، ابراهیم (1382)، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ج ۱، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
3. شریف رازی، محمد (1353)، گنجینه دانشمندان، ج 5، قم، چاپ پیروز .
4. صحیفه امام‌خمینی، ج ۱ و ۱۰، تهران، مؤسسه‌ تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی، ۱۳۷۸.
5. کاظمینی، میرزا محمد (1384)، دانشنامه ائمه جمعه سراسر کشور، ج ۲، بنیاد پژوهشی ریحانة‌الرسول یزد، تهران، برگ رضوان.
6. کفعمی خراسانی، قاسم (1384)، فضیلت‌های ماندگار، انتشارات هلیا توس.
7. مزاری، عادل، خاطرات یک زاهدانی.
8. مزاری، عبدالرضا، مقاله نوه آیت‌الله کفعمی.
9. محمودی، محمدعلی، ایوب عشق (زندگینامه روحانی جلیل‌القدر شهید حجه‌الاسلام حاج شیخ علی مزاری)
10. ناصح، ذبیح‌الله(1345)، بلوچستان، انتشارات فرانکلین.
11. یادبودنامه آیت‌الله کفعمی خراسانی.
12. یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیت‌الله محمد کفعمی خراسانی، مرکز بررسی اسناد تاریخی، چاپ اول، سال 1392.

 

































































آیت‌الله کفعمی



آیت الله کفعمی به هراه هیئت امناء و جمعی از مردم در مقابل یتیم خانه زاهدان



استقبال روحانیون زاهدان از آیت الله کفعمی خراسانی و والدش آیت الله رجبعلی محدثی



استقبال روحانیون و مردم در هنگام بازگشت از اولین سفر حج در فرودگاه زهدان



اقامه نماز عید فطر باحضور اقشار مختلف مردم در محل مصلی قدیمی شهر زاهدان



آیت الله کفعمی در حال ایراد خطبه های نماز جمعه (قبل از انقلاب اسلامی)



آیت‌الله کفعمی همراه با شهید حجت‌الاسلام سید محمدتقی حسینی طباطبائی به هنگام استقبال از آیت الله ابوالقاسم خزعلی



آیت الله کفعمی در هنگام تودیع مبلغ در پایان ماه مبارک رمضان



آیت‌الله کفعمی در جمع شاگردان و روحانیون زاهدان



آیت‌الله کفعمی در کنار دوستان و مریدان



مراسم در یتیم‌خانه تحت سرپرستی آیت‌الله کفعمی خراسانی



نماز صبح مسجد زابل 1358 (مقام معظم رهبری، شهید حسینی طباطبایی، شهید کریم‌پور و مرحوم مولوی محمدگل براهویی حضور دارند)



اقامه نماز جماعت در مسجد جامع زاهدان



آیت‌الله کفعمی در مسجد جامع زاهدان دهه 30



کتابخانه مرحوم آیت‌الله کفعمی خراسانی



مسجد جامع زاهدان


منبع: این مقاله تلخیص و ویراستی بود از مقدمه کتاب یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیت‌الله محمد کفعمی خراسانی، مرکز بررسی اسناد تاریخی، چاپ اول، سال 1392.
 

تعداد مشاهده: 1344

نظر شما

 
نام:
ایمیل:
نظر:

تقویم تاریخ

کلیه حقوق این پایگاه برای مرکز بررسی اسناد تاریخی محفوظ است. استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.