.
نسخه
...
چهارشنبه 29 شهريور 1396   03:02:42

**امیرالمومنین(علیه السلام) فرمودند: خدای بیامرزد آن بنده‌ای را که بیندیشد و عبرت گیرد، و ادبار و پشت کردن‌ها و روی‌آوری آنچه حاضر است را با دیده عبرت بنگرد.  بحار، جلد70، صفحه 119.**      تاریخ را جدی بگیرید و با دقت نگاه کنید، ببینید چه اتفاقی افتاده است. عبرت از گذشتگان، درس و آموزش قرآن است.       مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از پاسداران- 1374/10/15**               اقتصاد مقاومتی؛ تولید و اشتغال

 
  • ارسال به دوستان
نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
1395/5/13 چهارشنبه
گفت و شنود (جلد اول)
مقدمه
یکی از گونه های سندی موجود در بایگانی های ساواک، درخواست شنود مکالمات افراد (سوژه ها) است. این سوژه ها ممکن بود از رجال حکومتی1 یا از شخصیت های انقلابی باشند. ساواک برای این کار دلایل مختلفی داشت. با طی مراحل اداری، شنود مکالمات شروع می شد. ابتدا مکالمات روی نوار ضبط می شد، پس از آن، بخش های غیر مهم (مانند احوال پرسی های خانوادگی و مسائلی مانند آن) را حذف می کردند و آن را به شکل مکتوب درمی آوردند. متن دستنویس، مبنای شکل گیری گزارش های جدیدی می شد و به شکل یک سند اداری در می آمد.
با استناد به سند تلگراف شماره3001/26ه-8/1/57،کلیه پست ها وظیفه داشتند با استفاده از کلیه امکانات بر اعمال و رفتار آیت الله صدوقی مراقبت، و نتیجه را گزارش کنند.2 در این راستا، از 11 فروردین 1357، مراقبت به شکل شنود مکالمات شهید آیت الله صدوقی شروع شده بود. سند شماره 3049/26/ه تاریخ11/1/1357، گزارشی است مبتنی بر دو مکالمه آیت الله صدوقی با بهبهان و قم یا تهران.3  در این کتاب بیش از پنجاه سند (گزارش) بر مبنای شنود مکالمات آیت الله صدوقی (ره) وجود دارد که گاه برخی از آنها بر اساس شنود چند مکالمه شکل گرفته اند.4
متن مکتوبی از شنود مکالمات آیت الله صدوقی (از 18 اردیبهشت تا 28 آذرماه 1357) در دست است. این متن از نوار پیاده شده و با حذف بخش های غیر ضروروی دستنویس شده است. دستنویس ها روی کاغذهای معروف به پوست پیازی نوشته شده اند؛کاغذهایی نازک که کیفیت پایین آنها خواندن متن و تصحیح آن را دشوار کرده است. کتاب پیشِ رو نتیجه تلاش فراوان مصحح برای خواندن این دستنویس ها و اصلاح متن است که به شکلی آراسته و منقح در اختیار پژوهشگران متخصص و خوانندگان علاقمند تاریخ انقلاب اسلامی قرار می گیرد.
جلد اول شنود مکالمات از 18/2/1357تا 10/7/1357 و جلد دوم از11/7/1357تا28/9/1357را دربرمی گیرد.  ساختار کتاب در هر دو جلد مشابه است: مقدمه مصحح، متن مکالمات که بر اساس روزشمار تاریخی تدوین و مرتب شده اند و فهرست اعلام بخش های اصلی هر دو جلد را تشکیل می دهند. البته در ابتدای جلد اول سخن ناشر و در پایان جلد دوم تصاویری از اسناد (متن مکتوب مکالمات که به صورت دستنویس بوده) و عکس هایی از شهید آیت الله صدوقی (ره) نیز آمده است.
 مصحح در مقدمه با اتکا به اسناد تاریخی به توصیف فضای یزد در انقلاب اسلامی(به ویژه از1341 تا 1357)پرداخته است. در این گزارش توصیفی آیت الله صدوقی و روحانیون انقلابی در کانون تحولات قرار دارند. با مطالعه این مقدمه جایگاه آیت الله صدوقی در مبارزات انقلابی و اهمیت شنود مکالمات ایشان به خوبی تبیین شده است. مصحح در ادامه به بررسی متن مکالمات آیت الله صدوقی و محورهای مهم آن پرداخته است. وی  این مبارزات را در محورهای زیر مورد بررسی قرار داده است:
o سازماندهی مبارزات و اعتصابات و کنترل آن
o تهیه و توزیع اعلامیه های امام خمینی (ره)
o برقراری ارتباط با رجال نظامی، انتظامی و امنیتی
o ارتباط با قم و مراجع ثلاث
o انقلاب اسلامی در استان ها
o رعایت استتار و پنهان کاری در مسیر مبارزه
o تحمل ناملایمات
o کمک رسانی به زلزله زدگان طبس
پس از مقدمه مصحح، متن مکالمات آغاز می شود. این مکالمات بر اساس محدوده زمانی بیست و چهار ساعته یا چند شبانه روز تنظیم شده اند. متن مکالمات یک محدوده زمانی با علامت **** از هم جدا شده اند. مصحح کوشیده است مشخصات دقیق تر و کامل تر افراد را در متن و داخل ] بیاورد. ظاهراً هنگام مکتوب کردن متن مکالمات توسط مأمورین، ادبیات عامیانه تا حدی به شکل فارسی رسمی در آمده است؛ از این موارد می توان به فعل های مضارع اخباری، التزامی و امر اشاره کرد. احتمالاً فعل هایی چون می آیند، بروند، می گویند، بگویید و نمی گذارند در اصل مکالمات (نوار ضبط شده) به شکل میآن، برن، می گن، بگید، نمی زارن بوده است. در برخی موارد کسانی که متن را مکتوب کرده اند همان شکل عامیانه رابه کار برده اند.5 
مصحح کوشیده است اصالت متن مکتوب را حفظ و آن را با کمترین تغییر منتشر کند؛ از این رو کلماتی مانند هستن، پسره، باهاشان، باهتان، می خوان، نمی رم، می شه به همان شکل نوشته شده اند. در پایان متن مکالمات هر دوره زمانی گویاسازی و توضیحات مربوط به آن آمده است. این متن البته برای آشنایی با گویش مردم یزد می تواند مفید باشد، هر چند تبدیل متن فارسی عامیانه -یا درست تر بگوییم یزدی-، به فارسی رسمی، اصالت یزدی این مکالمات را تا حد زیادی از بین برده است؛ با این حال می توان گوشه هایی از فرهنگ مردم یزد در این مکالمات را مشاهده کرد.6  در لابه لای این شنودها شعر برخی شاعران نیز حفظ شده است.7
این مکالمات تصاویری زنده از تحولات انقلاب را در هشت ماه پیش روی خواننده می گذارد. خواننده این مکالمات هر لحظه خود را در متن تحولات انقلاب اسلامی در یزد و در رودخانه خروشان و دنیای پرجنب و جوش مبارزات انقلابی احساس می کند. در حالی که متن های سندی، گزارش هایی منقطع و رسمی از رویدادها و وقایع را روایت می کنند اما متن مکالمات گزارش هایی زنده از این رویدادها را ارائه می کنند. روایت اخیر پر است از احساس، واقعیت و شایعه، خشم، اضطراب، چاره جویی، تکاپو و مبارزه؛ عناصری که در روایت های رسمی سندی به کناری نهاده می شوند و در ادبیات خاص ساواک پیچیده یا حذف می شوند.8
شخصیت کانونی این مکالمات آیت الله صدوقی است. این مکالمات آیت الله صدوقی را در خط مقدم مبارزه در یزد نشان می دهند؛ در حالی که با قاطعیت به ساماندهی اعتصابات و راه پیمایی ها می پردازد.9  آیت اللهِ شهید،  نقطه کانونی شبکه مبارزات انقلاب اسلامی در یزد است و نیروهای انتظامی، کارمندان ادارات و دیگر نیروهای بومی که قدرت و نفوذ واقعی او را دریافته اند، می کوشند در برابر اراده آیت الله انقلابی نایستند؛ کار به جایی رسیده است که مسئولین انتظامی از او می خواهند نظم شهر را حفظ کند و به طرفدارانش دستور مدارا دهد.10  یزد با آن که دشوارترین ترین روزهای مبارزاتش را می گذراند، با درایت و اقدامات آیت الله با قدرت و نظم به سوی پیروزی پیش می رود.11
مسجد و منبر حظیره رسانه آیت الله است و با کمک این رسانه جمعیت انقلابی را به آرامش، اعتصاب و اعتراض دعوت می کند. خانه او محل رفت و آمد انقلابیون است. آیت الله با روحانیون تبعیدی به ویژه آنها که  مجبور به سکونت در حوالی یزد بودند، ارتباط نزدیک دارد. دامنه ارتباطات بیت آیت الله صدوقی از محدوده یزد فراتر رفته و علاوه بر قم، اصفهان، کرمانف بندرعباس، تهران، مشهد و دیگر شهرهای ایران ،12 به خارج از کشور گسترش یافته بود؛ ارتباط تلفنی بیت آیت الله صدوقی با نجف اشرف  و پاریس بسیار زیاد بود؛ در بیشتر مواقع این مرحوم سیداحمد خمینی (ره) بود که در سوی دیگر این ارتباط بود.13  از مجرای همین ارتباطات تلفنی با نجف و پاریس بیانیه ها و پیامها به انقلابیون می رسید و خط مبارزه ادامه پیدا می کرد.14 داستان حصر بیت حضرت امام (ره) در نجف و سفر ایشان به پاریس در متن مکالمات به شکل گسترده ای نمود پیدا کرده است.15
از دیگر بخش های خواندنی مکالمات، گفتگوهای مقام معظم رهبری با آیت الله صدوقی (ره) است16  که در اینجا بخشی از یک گفتگو را می آوریم:
صدوقی: نیم ساعت قبل، احمدآقا خمینی از پاریس با من تماس گرفت و گفت که منتظر بودیم، شما نیامدید. من گفتم که ترسیدم صورت سیاسی به خود بگیرد. احمدآقا گفت: نسبت به شما این حرفها نیست و آقای خمینی خیلی دلش می خواهد که با شما و آقای خامنه ای تماس بگیرد و صحبتی بکند.17
این مکالمات برای شناخت اوضاع اجتماعی یزد بسیار باارزش هستند. کارمندان ادارات،18 کارگران،19 مسئولین دولتی،شهرداری ها و بانکها،20 مردم (به ویژه جوانان)21،اصناف،22 فرهنگیان(دبیران و دانش آموزان)،23 و دیگر گروههای مردم یزد در این مکالمات حضوری فعال و زنده دارند. این مکالمات توصیف مردم یزد توسط یک منبع یا راوی نیست؛ مأمورین شنود به مانند یک عکاس یا فیلمبردار تنها به ضبط و نه تفسیر و ترتیب حوادث پرداخته اند. این مکالمات منبعی دست اول از مردمی است که در متن وقایع حضور دارند. این مکالمات بخشی از جغرافیای یزد را نیز پوشش داده است؛ می توان آگاهی های ارزنده ای درباره شورک، بشنیقان، مجومرد، خضرآباد، بهاباباد، بافق، اردکان، میبد و ...... را از این مکالمات بدست آورد.24 
بی گمان مطالعه متن شنود مکالمات بیت آیت الله صدوقی (ره) در کنار متون سندی دیگر (مانند کتاب دوم از مجموعه یاران امام به روایت اسناد ساواک : شهید آیت الله صدوقی و کتاب پنج جلدی انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک: استان یزد) پژوهشگران و علاقمندان را در فهم تاریخ انقلاب اسلامی در یزد یاری فراوان خواهد کرد.


1.برای نمونه مکالمات پرویز خسروانی شنود می شده است. برای دیدن اسناد (گزارش هایی) که بر مبنای این شنودها شکل گرفته اند نک:پرویز خسروانی (رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1389، صفحات 398-397، 400-399، 402-401، 406-403و463-408 سند دیگری به شش سال شنود مکالمات تلفنی خسروانی اشاره دارد. همان، صص469-468
2.سند تلگراف شماره3001/26ه-8/1/57، نک: شهید آیت الله حاج شیخ محمد صدوقی به روایت اسناد ساواک تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص106، متأسفانه سند مربوط به درخواست شنود مکالمات آیت الله دستغیب در پرونده ایشان نبوده است. شنود مکالمات طی مراحل اداری و به شکل درخواست و موافقت با آن بوده است.
3. همان، صفحات 108-107
4. همان، صفحات 107- 491
5. مانند می گم در متن مکالمات 18/2/37 (مکالمه دکتر پاک نژاد با آیت الله صدوقی)
6. برای نمونه می توان به عبارت "آنها که پشت خشت بودند" اشاره کرد. نک: مکالمات 18/7/57تا19/7/57، مکالمه پنجم
7. مکالمات 18/9/57تا19/957، مکالمه سی و چهارم
8. مأموری که این مکالمات را دستنویس کرده،گاه به احساسات طرفین مکالمه (مثلاً اضطراب) اشاره کرده است. نک: مکالمات 20/2/1357 تا 21/2/1357، مکالمه هشتم
9. مکالمات25/5/57تا26/5/57، مکالمه های دوم و سوم، مکالمات18/6/57تا19/6/57، مکالمه های پنجم تا دهم، مکالمات5/7/57تا6/7/57، مکالمه های چهارم، دهم، چهاردهم، مکالمات 7/7/57تا8/7/57، مکالمه دوم، مکالمات8/7/57تا9/7/57، مکالمات 19/8/57تا20/8/57، مکالمه پنجم
10. سرهنگ اسعد فرمانده هنگ ژاندارمری: خیلی تشکر از این که مردم را سفارش کردید که نظم و آرامش را حفظ کنند و باعث شدید که اتفاقی نیفتد، بی نهایت تشکر، ممنون هستم و حتی دیروز هم برای تشکر تلفن زده بودم. مکالمه20/2/1357 (مکالمه سوم)
11. مکالمات18/9/57تا19/9/57، مکالمه های چهارم، بیست و سوم و بیست و هفتم
12. ارتباط با مراجع ثلاث در قم، نک: مکالمات 23/2/57 تا24/2/57، مکالمه اول، مکالمات 26/5/57تا28/5/57، مکالمه های هشتم و نهم، مکالمات18/6/57، مکالمه سوم، مکالمات 18/6/57تا19/6/57، مکالمه اول، مکالمه اول، مکالمات28/6/57تا29/6/57، مکالمه نهم، ارتباط با قم: مکالمات25/2/57 تا 26/2/57، مکالمه دوم، مکالمات 4/3/57 تا 6/3/57، مکالمه اول، مکالمات13/4/57تا14/4/57،مکالمه ششم، مکالمات22/4/57 تا24/4/57،مکالمه ششم، مکالمات 10/5/57تا11/5/57،مکالمه های دوم،چهارم،پنجم و هشتم، مکالمات12/5/57تا13/5/57، مکالمه نهم تا دوازدهم، مکالمات22/7/57تا23/7/57، مکالمه اول، مکالمات 24/7/57تا25/5/57، مکالمه دوم،چهارم و پنجم، مکالمات 26/7/57تا27/7/57، مکالمه های چهارم و ششم، و .....
13. به عنوان نمونه نک: مکالمات 20/6/57 تا 21/6/57، مکالمه هشتم
14. مکالمات1/6/57تا2/6/57، مکالمه پنجم، مکالمات 18/6/57 تا 19/6/57، مکالمه بیست و ششم و سی و سوم، مکالمات 22/6/57تا 23/6/57، مکالمه اول، مکالمات28/6/57تا29/6/57، مکالمه هشتم، مکالمات 24/8/57تا25/8/57، مکالمه دوازدهم(اعلامیه14ذی الحجه1398ق)
15. مکالمات2/7/57تا3/7/57، مکالمه های چهارم، به بعد، مکالمات 3/7/57 تا4/7/57، مکالمات6/7/57تا7/7/57، مکالمه سوم، مکالمات 12/7/57تا13/7/57، مکالمه هشتم و یازدهم، مکالمات 13/7/57تا14/7/57، مکالمات 14/7/57 تا 15/7/57 و مکالمات 15/7/57تا16/7/57
16. نک: مکالمات 25/7/57تا26/7/57، مکالمه هشتم، مکالمات27/7/57تا29/7/57، مکالمه اول، مکالمات 10/8/57تا11/8/57، مکالمه یازدهم
17. مکالمات 10/8/57تا11/8/57، مکالمه یازدهم
18. مکالمات 27/4/57تا28/4/57، مکالمه هشتم، مکالمات 8/7/57تا9/7/57، مکالمه سوم، مکالمات19/7/57، مکالمه سوم، مکالمات20/7/57تا21/7/57، مکالمه سوم، مکالمات24/7/57تا25/7/57، مکالمه اول، مکالمات 12/8/57تا13/8/57، مکالمه اول، مکالمات 13/8/57تا 14/8/57، مکالمه پانزدهم، شانزدهم، مکالمات 13/8/57تا 14/8/57، مکالمه بیست و پنجم، مکالمات 14/8/57تا15/8/57، مکالمه اول، مکالمات21/8/57تا22/8/57، مکالمه نهم، مکالمات 23/8/57تا24/8/57، مکالمه چهارم
19. مکالمات24/7/57تا25/7/57، مکالمه دوازدهم، مکالمات27/7/57تا29/7/57، مکالمه یازدهم، مکالمات 13/8/57تا 14/8/57، مکالمه ششم، بیست و ششم
20. مکالمات27/7/57تا29/7/57، مکالمه دوم، مکالمات9/8/57، مکالمه یازدهم، مکالمات21/8/57تا22/8/57، مکالمه نهم و دهم، مکالمات22/8/57، مکالمه های دوم، سوم، پنجم و ششم، مکالمات 23/8/57تا24/8/57، مکالمه های اول، سوم، هشتم، نهم و دهم، مکالمات24/8/57تا25/8/57، مکالمه سوم
21. مکالمه روز 18/2/1357(مکالمه ششم)، مکالمه روزهای 18/2/1357 تا 20/2/1357، مکالمات8/7/57تا 9/7/57، مکالمه نهم، هفدهم، بیستم، بیست و یکم، بیست و دوم، مکالمات21/8/57تا22/8/57، مکالمه هشتم
22. مکالمات18/6/57تا19/6/57، مکالمه ششم، مکالمات9/8/57، مکالمه ششم، مکالمات 19/8/57تا20/8/57، مکالمه سوم
23. مکالمات8/7/57تا9/7/57، مکالمه سیزدهم، هیجدهم، بیست و یکم، بیست و سوم، مکالمات 13/7/57تا14/7/57، مکالمه های یازدهم، نوزدهم و سی و دوم، مکالمات19/7/57، مکالمه دوم، مکالمات 13/8/57تا 14/8/57، مکالمه نوزدهم، مکالمات 20/8/57تا21/8/57، مکالمه سوم، مکالمات6/9/57تا7/9/57، مکالمه اول و پنجم، مکالمات 11/9/57تا12/9/57، مکالمه اول و دوم
24. مکالمه 20/2/1357تا21/2/1357، مکالمه چهارم، ارتباط با مراجع ثلاث در قم، نک: مکالمات 23/2/57 تا24/2/57، مکالمه سوم، مکالمات 13/3/57تا 14/3/57، مکالمه سوم، مکالمات 14/4/57تا15/4/57، مکالمه های اول و دوم، مکالمالت 17/4/57تا18/4/57، مکالمه های سوم، ششم و هفتم، مکالمات 18/4/57، مکالمه اول


  نام   نظر    
   
  پست الكترونيك  
   
  وب سایت  
   
     

نظرات
نام   نظر    
 
پست الكترونيك    
 
وب سایت  
 
 
نسخه قابل چاپ