امیرالمؤمنین(علیه السلام) فرمودند: هر کس عبرت گیریش بیشتر باشد خطا و لغزش او کمتر خواهد بود. (غررالحکم، جلد 2، صفحه 631، به نقل از آثارالصادقین، آیت‌الله احسان‌بخش) *** تاریخ را جدی بگیرید و با دقت نگاه کنید، ببینید چه اتفاقی افتاده است. عبرت از گذشتگان، درس و آموزش قرآن است. مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از پاسداران- 1374/10/15.

روزشمار اسنادی


سند زیر گزارشی است از ساواک راجع به مسافرت «آیت‌الله محمد صادق لواسانی» به کشور لبنان. از آنجایی که آیت‌الله لواسانی از نمایندگان حضرت امام (ره) در امر وجوهات شرعیه بود به احتمال قوی ایشان به منظور کمک به شیعیان این کشور به لبنان سفر کرده‌ است. در این زمان کمک‌های مردمی فراوانی برای جنگ زدگان و محرومین لبنان از طرف مردم ایران ارسال می‌گردید. در بخشی از سند آمده است:«وی [آیت‌الله لواسانی] که مدتی در ایران به حالت تبعید به سر می‌برده [ایشان به مدت سه سال در هشتپر طالش تبعید بودند]در بیروت به دفتر خمینی واقع در منطقه خندق القمیق Alghamigh رفت و آمد دارد»



افزایش فعالیت تشکیلات ضاله‌ی بهائیت در دهه‌ی سی از موضوعات قابل تعمق در این دوره می‌باشد. بر اساس سند زیر، در سال 1337 «حظیرة القدس تهران*» از کلیه‌ی محافل سراسر ایران خواسته است تا آماری از بهائی‌های شاغل در « نیروهای مسلح شاهنشاهی » را برای «بیت العدل و به مراجع تقلید لندن و برانداسکات در آمریکا ارسال کند» این اقدام تشکیلات بهائیت حتی سران رژیم پهلوی را نیز متعجب کرده بود. در حاشیه‌ی نظریه‌ی جمعه آمده است:«در وضع حاضر که دستگاه با مشکلات متعصبین مذهبی و روحانیون مواجه می‌باشد تشدید فعالیت بهائیان قابل تعمق و بررسی است» ساواک نگران گزارش به تل آویو و لندن نبوده، بلکه از واکنش نیروهای مذهبی واهمه داشته است.

* حظیرة القدس نام مراکز مهم اجتماعات بهائیت می‌باشد.در عشق‌آباد ، شیکاگو و مناطق دیگر مراکزی به همین نام وجود دارد.



در سندی که در ادامه آمده است می‌بینیم که قاسم مسعودی سردبیر و روزنامه پست تهران و عضو مجلس شورای ملی در محل کارش بسته‌های مواد مخدر را نگه‌داری می‌کرده است. مصرف مواد مخدر در دوره‌ی پهلوی در میان بسیاری از رجال معمول بوده و برخی نیز به خرید و فروش آن می‌پرداختند. در سند آمده است: «در مدتی که این شخص در اتاق کار مسعودی بوده مشارالیه قدغن می‌کند که کسی را به دفتر وی راه ندهند. در خاتمه این ملاقات شخص مذکور بسته‌ای را به قاسم مسعودی تحویل داده و نامبرده بسته مزبور را در کیف خود قرار داده است. نظریه منبع: به نظر می‌رسد که بسته مزبور محتوی تریاک بوده است.»


 هنوز سالی بیش از قیام 15 خرداد 1342 نگذشته بود که روحانیون انقلابی و به ویژه حضرت امام خمینی(ره) به کانون مبارزه علیه رژیم پهلوی تبدیل شده بودند. سند زیر نشان می دهد که روحانیون آگاه و مبارز و به ویژه حضرت امام(ره) تا چه اندازه میان مردم محبوبیت داشته اند. بسیاری از مردم داشتن عکس آن حضرت را نماد مبارزه علیه رژیم شاه می دانستند. این اشتیاق به جایی رسیده بود که برخی افراد برای پاسخگویی به درخواست مردم، به تهیه و انتشار عکس های آن حضرت اقدام می کردند. افرادی که البته خود خطر این کار را به جان می خریدند؛ و مأموران ساواک نیز همچنان به تهیه گزارش از این شرایط مشغول بودند!



 سند زیر گزارشی از وضعیت شهرهای مختلف ایران در روز 27 خرداد سال 1357 را روایت می کند. این روز به دلیل انتشار اعلامیه علما و دعوت مردم به تحصن در منازل خود، وضعیتی خاص داشت و گزارش حاضر این وضعیت را در تهران، ری، کرج و چند شهر دیگر به تفصیل شرح داده است.



 اسناد زیر از کتاب پایگاه انقلاب اسلامی به روایت اسناد: مساجد، کتاب پنجم، مساجد استان قزوین(تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی، 1359، صفحات 16، 307 و 308) انتخاب شده‌اند. سند نخست مربوط به خرداد 1342 و سندهای دوم و سوم مربوط به سال 1357 است.
درسند شماره 5/3903، تاریخ 1342/3/27 (همان، ص16) بخشی از فعالیت‌های انقلابی در قزوین و زنجان روایت شده است. در این گزارش بر نقش مساجد و روحانیت انقلابی در مبارزه علیه رژیم تأکید شده‌است. این رویدادها همزمان با نخستین سال‌های مبارزه علیه رژیم پهلوی بود و تعطیلی اقامه جماعت از جمله روش‌های اعتراض به اقدامات رژیم پهلوی بود. این رژیم در فروردین و خرداد 1342، با کشتار مخالفین دست به خلق فجایع متعدد زده بود. اکنون دستگیری، تهدید، تبعید و زندان بر فضای ایران سنگینی می‌کرد. اقدام روحانیت در تعطیلی اقامه جماعت در واقع اعتراضی به این فجایع بود.
سند شماره 25/1057ه و سندشماره 25/1503ه (همان، صفحات 307 و 308) نیز جز نقش روحانیون مبارز و جایگاه مساجد به مثابه پایگاه‌های انقلاب اسلامی تأکید دارند. پخش اعلامیه، راهپیمایی و تظاهرات و تعطیلی بازار از جمله فعالیت‌های مورد اشاره در این گزارش‌هاست. این دو سند هم‌چنین جایگاه قم به عنوان مرکز و کانون تحولات انقلاب اسلامی را نشان می‌دهند. شبکه‌ای از انقلابیون میان شهرهای مختلف کشور در ارتباط بودند و پیام دعوت به مبارزه و انقلاب را با نشر اعلامیه و اقدامات انقلابی دیگر در سراسر کشور و در جغرافیای ایران منتشر می‌کردند.



تقویم تاریخ

کلیه حقوق این پایگاه برای مرکز بررسی اسناد تاریخی محفوظ است. استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.