امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) فرمودند: در احوالات مؤمنان پیشین اندیشه کنید، که چگونه در حال آزمایش‌ و امتحان به سر بردند، آیا بیش از همه مشکلات بر دوش آن‌ها نبود. نهج البلاغه، خطبه 192. *** مرکز اسناد مانند یک اقیانوسی است که دُرهای گران قیمتی در آن هست، غواصانی می‌خواهد که بروند غور کنند و این دُرها را بیرون بکشند. مقام معظم رهبری، در زمان ریاست ایشان در سال 1358 در مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

روزشمار اسنادی


 دو سند زیر گزارشی از اوضاع اجتماعی و سیاسی ایران در اسفندماه 1352 را روایت کرده‌اند. در سند اول (سند شماره 111293/ 20ﻫ22) مفاسد اخلاقی و روابط ناسالم اداری و حزبی حاکم بر حزب ایران نوین مورد اشاره قرار گرفته‌اند. سوابق سوء، اعتیاد به تریاک و هروئین، مجالس عیش و باندبازی در حزب بخشی از مسائلی است که در این سند مطرح شده است. اعتراف هادی خلعتبری معاون وزارت اطلاعات جالب است: همه جا دارند می‌دزدند و کسی به کسی نیست و به همین دلیل  اگر آدم کنار باشد راست‌تر است. سازمان اطلاعات و امنیت کشور منبع تهیه‌ کننده این خبرها را «قابل اعتماد و مطلع به سیاست» توصیف کرده است. حزب ایران نوین در حقیقت مرحله رشد یافته کانون مترقی بود که توسط حسنعلی منصور و امیرعباس هویدا ... تأسیس و در راستای سیاست آمریکا در اوائل دهه 1340 ابتدا مجلس شورای ملی سپس دولت را در طی سال های (1342-1356) در دست داشت.
مرکز بررسی اسناد تاریخی اسناد مربوط به حزب ایران نوین را در پنج مجلد منتشر کرده است. (جلد اول، تهران، 1380، در 554 صفحه، جلد دوم، تهران، 1383، در 482 صفحه، جلد سوم، تهران، 1384، در 628 صفحه، جلد چهارم، تهران، 1384، در 500 صفحه، جلد پنجم، تهران، 1385، در 588 صفحه) اسناد این حزب بخشی از مسائل حزبی ایران - به ویژه روابط ناسالم و فاسد حاکم بر احزاب را توصیف کرده‌اند.



سندی که در ادامه می‌آید، خریدهای فریده دیبا، مادر فرح پهلوی در سال 1355 را نشان می‌دهد. این خریدها که شامل گردنبند و گوشواره‌های مروارید می‌باشد به مؤسسه اویدا ژاپن سفارش داده شده‌اند. این اسناد به خوبی خوانندگان را در جریان مخارج اعضای دربار پهلوی که از بیت المال پرداخت می‌شد، قرار می‌دهد.



از اقدامات معمول دانش‌آموزان در سال‌های 1356 و 1357 پایین کشیدن تصاویر خاندان پهلوی از کلاس‌های درس و سرنگون کردن مجسمه‌های آن‌ها به وسیله مردم در میادین برخی از شهرها بود. در سند زیر می‌بینیم که در شهرستان سمنان دانش‌آموزان عکس‌های شاه را در کلاس‌ها پاره کرده‌اند. در بخشی از سند می‌خوانیم: «در کلاس چهارم دبیرستان مورد بحث تمثال همایونی توسط فرد یا افرادی ناشناس مورد اهانت قرار گرفته و پاره شده و در پیگیری‌های بعدی مشاهده گردید که دانش‌آموزی به نام فاطمه فخاران در موقع زنگ تفریح مشغول پایین آوردن تمثال والاحضرت ولایتعهد می‌باشند که بلافاصله از اقدام او جلوگیری و تذکرات لازم به وی داده شد.»



دو سند زیر هشدارهایی از سوی ساواک مبنی بر احتمال اعتراض‌های مردمی در شهرهای رشت، تبریز و قم در روزهای آینده است. ساواک از مسوولین امنیتی این شهرها خواسته است که پیش‌بینی‌های لازم را به این منظور انجام دهند.



سند این روز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است، چرا که نشان می‌دهد رژیم پهلوی به منظور مهار انقلاب به دنبال ایجاد اختلاف میان اقلیت‌های زبانی در کشور بوده و از دامن زدن به این اختلافات ظاهری به شدت حمایت می‌کرده است. سند مورخه‌ی 9/ 12/ 1356 به خط «پرویز ثابتی» نشان می‌دهد که وی از عاملین و منابع ساواک خواسته است که از ایجاد اختلاف میان فارس و ترک به نفع رژیم استفاده کنند.



تقویم تاریخ

کانال‌های اطلاع‌رسانی در پیام‌رسان‌ها

       
@historydocuments
کلیه حقوق این پایگاه برای مرکز بررسی اسناد تاریخی محفوظ است. استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.