در میان روشنفکران معاصر جلال آلاحمد بیتردید یکی از تأثیرگذارترین آنها میباشد. این چهرهی برجسته که در حوزههای مختلفی چون داستان نویسی، فرهنگ، سیاست و به خصوص ارائهی نظریاتی چون غربزدگی، حضور پررنگی داشته است، در 18 شهریور 1348 به طرز مشکوکی درگذشت. پیرامون زندگی وی تاکنون صدها کتاب و مقاله تألیف شده است که یکی از آنها مجموعه اسناد موجود در پروندهی ایشان در ساواک میباشد. آنچه که در زیر میآید سندی است از ساواک راجع به چگونگی انتشار خبر مرگ وی. در بخشی از سند آمده است: «در روز 48/6/18 ابتدا به وسیله همسرش [سیمین دانشور] موضوع به آقا سید محمد، رئیس قسمت راهسازی چوببری اسالم اطلاع و ایشان دکتر نوحی رئیس بهداری هشتپر را به بالین آقای آلاحمد برده اما نتیجهای به دست نیامد و طبق پیشنهاد آقای پویا جریان از طریق بیسیم ژاندارمری هشتپر به تهران مخابره شد و آقایان دکتر توکلی، مهندس توکلی، دکتر شیخ و آقای شمس خواسته شدند.»
سند زیر گزارشی است از تظاهرات مردم در شهر کرمانشاه در سال 1357. بر اساس این سند وعاظ در مساجد خواستار تشکیل حکومت اسلامی بودهاند. در بخشی از این سند به نقل از یکی از روحانیون استان آمده است: «ما را از گلوله و شعله آتش میترسانند ما همگی جمع شدهایم که بگویم ما حکومت اسلامی میخواهیم.»
تعطیلی بازار و بستن مغازهها یکی از اقدامات مؤثر مردم برای مقابله با رژیم پهلوی بود. به همین خاطر رژیم به شدت در جستجوی راهکارهایی برای مقابله با این اقدام بازاریان بود وطرحهای مختلفی را نیز اجرا نمود. سند دیگر امروز به این موضوع اختصاص دارد. در بخشی از این سند آمده است: «این سازمان در نظر دارد با مسوولان مربوطه مذاکره که هرگاه بدون جهت مغازهها را تعطیل نمودند برابر این قانون عمل شده و با پارچه بزرگ سفید بنویسند این مغازه به علت تخلف از مقررات صنفی تعطیل شده است.»
یکی از ترفندهای رژیم پهلوی برای مقابله با انقلاب اسلامی، بزرگ نمایی نقش کمونیستها در اذهان عمومی بود. رژیم پهلوی با تأکید بر نقش کمونیست به دنبال انحراف افکار عمومی جهان از ماهیت اعتراضات مردم ایران و ایجاد دودستگی در میان روحانیون بود. سند زیر به خوبی این مساله را نشان میدهد. در قسمتی از سند میخوانیم: «حسب الامر تیمسار ریاست ساواک گفته شد به اطلاع ایشان [آیتالله مجدالدین محلاتی] برسانید که دولت مدارک قاطعی در زمینه دخالت کمونیستها به دست آورده که بر مبنای این اخبار کمونیستها قصد در دست گرفتن حکومت را داشتهاند و تمام بینظمیها و حوادث ناگوار اخیر در اثر دخالت آنها بوده [است].»
برقراری حکومت نظامی و کشتار مردم تهران در 17 شهریور 1357 نه تنها روند مبارزات انقلابی مردم ایران را با گسست مواجه نکرد بلکه بر شدت مبارزه افزود و عزم مردم برای برانداختن رژیم پهلوی را بیشتر کرد. سند زیر تداوم مبارزات مردم قم و کاشان در 18 شهریور را روایت کرده است. تظاهرات مردم قم از خیابان چهار مردان شروع شد و به درگیری مأموران حکومت نظامی با مردم و مجروح شدن و شهادت برخی از معترضان انجامید. در کاشان نیز وضع مشابهی حاکم بود و اعتراضات مردم با دخالت نیروهای انتظامی به خشونت کشیده شد. در این درگیریها مأموران حکومتی به سوی مردم آتش گشودند تا اجتماع معترضین را متفرق کنند. قطعاً روند نهضت اسلامی مردم ایران از 17 شهریور با رهنمودهای حضرت امام عمق و ابعاد گستردهتری یافت.
